Si po ndikojnë pronarët e mediave në linjën editoriale?

TIRANË — Pronarët e mediave shqiptare ndikojnë drejtpërdrejt në përmbajtjen editoriale, sipas një sondazhi me 31 gazetarë e redaktorë: 71 për qind thonë se pronari ndikon shumë ose disi në linjën editoriale, 74 për qind kanë marrë kërkesa për të ndryshuar materiale për arsye jo-gazetareske, kurse 68 për qind kanë përjetuar vetë ndalimin e publikimit të një materiali.

Rasti u bë i dukshëm në qershor, kur mijëra qytetarë u mblodhën në protestë përballë Kryeministrisë. Shumica e televizioneve i kthyen kamerat në drejtim tjetër, ndërsa rrjetet sociale u bënë burimi kryesor i informacionit për protestën. Blackout-i disaditor riktheu pyetjen se kush vendos prioritetet editoriale.

Tregu televiziv është i përqendruar te pak familje. Familja Frangaj (TV Klan) dhe familja Hoxha (Top Channel) kontrollojnë më shumë se gjysmën e tregut të reklamave, sipas Monitorimit të Pronësisë së Medias 2023. Kompani të lidhura me tre mediat më të mëdha private kombëtare, përfshirë Vizion Plus, kanë marrë statusin e investitorit strategjik nga qeveria e Edi Ramës.

Elvin Luku, nga Universiteti i Tiranës, thotë se kur pak individë kontrollojnë shumicën e televizioneve dhe portaleve, krijohen monopole që reduktojnë zërat alternativë dhe raportimet kritike. Interesat e biznesit të pronarëve shtrihen edhe në ndërtim dhe prodhimin e birrës.

Gazetarja Elona*, emri i së cilës u ndryshua për anonimitet, thotë se e kishte të qartë prej kohësh çfarë ishin "vijat e kuqe" të redaksisë. Në dy raste iu ndalua botimi i një materiali me shpjegimin: "pronari s'do". Kjo qe një nga arsyet pse ajo u largua më vonë nga televizioni.

Gazetarja Patris Pustina përshkruan një rast të ngjashëm: një emision investigativ mbi ndërtimet nuk u transmetua i plotë, pa asnjë sinjal paraprak. U transmetua vetëm pjesa e parë, jo e dyta për ndërtimet.

Kufizimet redaksionale në Shqipëri nuk vijnë gjithmonë si ndalime të hapura, por si kufij të nënkuptuar brenda vetë redaksive. Kur pronësia përqendrohet te disa familje me interesa në politikë e biznes, vetëcensura bëhet pjesë e rutinës editoriale.

Burim: Reporter.al
— Redaksia ZHURMA