Ngrohja globale po përshpejtohet që nga viti 2015, sipas një studimi të ri
Një studim i ri konfirmon se Toka po nxehet me rreth dyfishin e ritmit mesatar të regjistruar mes viteve 1970 dhe 2015, duke rritur rrezikun për kapërcimin e kufijve kritikë klimatikë.
Redaksia ZHURMA · · 3 min lexim
Ndryshimet klimatike po zhvillohen me një shpejtësi dukshëm më të madhe se në të kaluarën. Një studim i ri nga Instituti i Potsdamit për Kërkimet mbi Ndikimin e Klimës (PIK), i publikuar në revistën shkencore Geophysical Research Letters, konfirmon se ngrohja globale është përshpejtuar ndjeshëm që nga viti 2015.
Kjo do të thotë se rritja e temperaturave nuk po vazhdon me një ritëm të njëtrajtshëm, por po bëhet gjithnjë e më e shpejtë. Për familjet shqiptare në Ballkan dhe në diasporë, kjo rritje e shpejtë përkthehet në kushte më ekstreme të motit, valë të gjata të të nxehtit gjatë verës dhe sfida të reja për mjedisin e ekonominë.
Çfarë ndodhi
Studiuesit analizuan pesë bazat kryesore globale të të dhënave për temperaturat, përfshirë ato nga NASA, NOAA dhe Berkeley Earth. Për të parë prirjen e vërtetë, shkencëtarët filtruan faktorët natyrorë që ndikojnë përkohësisht te temperatura, si fenomenin El Niño, shpërthimet vullkanike dhe ciklet e aktivitetit diellor.
Edhe pas heqjes së këtyre ndikimeve natyrore, të dhënat treguan me një siguri statistikore mbi 98 për qind se ngrohja globale është përshpejtuar. Gjatë 10 viteve të fundit, Toka është nxehur me rreth 0.35°C për dekadë. Ky ritëm është thuajse sa dyfishi i mesatares prej pak më pak se 0.2°C për dekadë që është regjistruar në periudhën mes viteve 1970 dhe 2015.
Për më tepër, studimi tregoi se vitet 2023 dhe 2024 mbeten vitet më të nxehta të regjistruara ndonjëherë që nga fillimi i matjeve moderne në vitin 1880, madje edhe pasi u morën parasysh faktorët natyrorë që ndihmuan në rritjen e temperaturave.
Çfarë do të thotë për ne
Burimi shkencor nuk jep të dhëna specifike për datat apo ndikimet direkte në nivel lokal për Kosovën, Shqipërinë apo Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, përshpejtimi i ngrohjes globale prek secilin prej nesh, si në rajon ashtu edhe në diasporë, nga Gjermania e Zvicra e deri në SHBA.
Sipas paralajmërimit të shkencëtarëve, nëse ky ritëm i ngrohjes vazhdon, pragu kritik i Marrëveshjes së Parisit prej 1.5°C mbi nivelin para-industrial mund të tejkalohet në mënyrë të qëndrueshme përpara vitit 2030. Kjo do të sjellë pasojë të drejtpërdrejta në rritjen e frekuencës së temperaturave ekstreme, që prekin rendimentet bujqësore, menaxhimin e ujit dhe konsumin e energjisë për ftohje gjatë muajve të verës.
Si ta përdorni
Ndërsa zgjidhja kryesore varet nga ulja e emetimeve globale të gazrave serë në nivel industrial, qytetarët mund të marrin masa praktike për t'iu përshtatur këtij realiteti:
- Efiçenca e energjisë: Izoloni shtëpitë dhe përdorni pajisje ftohëse efikase për të përballuar verërat më të nxehta pa rritur me tepëri faturat e energjisë elektrike.
- Kujdesi për shëndetin: Përgatituni për valët e të nxehtit, veçanërisht duke mbrojtur fëmijët dhe të moshuarit gjatë pikut të temperaturave.
- Përdorimi i përgjegjshëm i burimeve: Kurseni ujin e pijshëm gjatë muajve të thatë, pasi kërkesa gjatë verës do të rritet natyrshëm.
