Muaj premtime pa hapa: Ademi ka me pasë protestën e dytë

Para gati dy vitesh, studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut dorëzuan kërkesën e parë: provimi i jurisprudencës duhet të mbahet edhe në gjuhën shqipe. Katër muaj më parë dorëzuan peticionin. Një muaj më parë dolën në protestë. Qeveria e Hristijan Mickoskit ka bërë një gjë: ka formuar grupe pune dhe ka dhënë premtime.

Mevlan Ademi, njëri nga organizatorët e protestës së 6 prillit, thotë se as emrat e ekspertëve të grupeve të punës nuk janë bërë publik. "Realisht, ne kemi pasur para një jave takimin me grupin organizativ dhe përgatitemi për hapat e radhës, ndoshta edhe protestën e radhës, sepse shohim që nuk ka ende asgjë konkrete," tha Ademi për TV21.

Qeveria iu përgjigj me gjuhë institucionale pa asnjë afat: "Procesi është në vijim dhe punohet për të gjetur një zgjidhje të përshtatshme. Pas finalizimit të procesit, do të publikohen edhe të gjitha detajet relevante, duke përfshirë emrat dhe vetë zgjidhjen."

Konteksti maqedonas

Ligji për Përdorimin e Gjuhëve obligon institucionet të mundësojnë shqipen. Projektligji specifik për provimin e jurisprudencës ishte gati në vitin 2024, por u hoq nga agjenda parlamentare pas ndryshimeve politike. Ligji aktual nuk e kufizon provimin vetëm në maqedonisht — por pa rregullore zbatuese, letra mbetet letër.

Profesor Mersim Maksuti e sheh formimin e grupeve të punës si taktikë zvarritjeje: "Qëllimi strategjik është zvarritja e gjuhës shqipe. Formimi i grupeve të punës — flas nga përvoja ime — ka ndikim politika dhe mund të jetë kufizim i mëtejshëm i zbatimit të të drejtës për gjuhën shqipe." Maksuti shtoi se ligji e parasheh qartë të drejtën e provimit shqip, por "mungesa e vullnetit politik" mund ta bllokojë zbatimin.

Koalicioni VLEN, partner i qeverisë Mickoski, e ka paraqitur Ligjin e Gjuhëve si arritje historike. Fronti Evropian — bërthamë e VLEN-it — ka ndeshur kohëve të fundit me kushtëzime tjera nga shumica maqedone, duke nxjerrë në pah tensionin e vazhdueshëm midis premtimeve koalicionale dhe zbatimit real.

Çka s'po ndodhë dhe pse ka rëndësi

Avokatura shqipe fillon me provimin e jurisprudencës. Studentët shqiptarë të detyruar ta japin provimin vetëm në maqedonisht janë para dy zgjedhjeve: asimilim gjuhësor, ose humbje e avantazhit profesional. Ligji thotë njëra gjë. Realiteti thotë tjetrën.

Nëse qeveria nuk jep afat konkret dhe nuk publikon emrat e grupeve të punës, Ademi thotë se grupi organizativ mobilizohet sërisht. Data e protestës së dytë nuk është caktuar ende — por drejtimi është i qartë.

Burim: TV21, Tetova Sot

— Redaksia ZHURMA