Pse e quan Kurti Qosjen shtyllë të panteonit kulturor shqiptar?

PRISHTINË — Akademiku Rexhep Qosja u kujtua si dëshmi kombëtare shqiptare e të gjitha kohërave në ligjëratën kushtuar 90-vjetorit të lindjes së tij. Morën pjesë kryeministri në detyrë Albin Kurti, ministri në detyrë i Arsimit Hajrulla Çeku, profesorë, intelektualë, studentë e familjarë të akademikut.

Kurti tha se kultura shqiptare pa Qosjen do të ishte pa njërën nga shtyllat e panteonit kulturor shqiptar të shekullit XX dhe XXI. "Kjo kulturë nuk do të ishte vetëm më e varfër, por do të ishte pa njërin nga zërat më të qartë, më të guximshëm dhe më të thellë të mendimit kulturor e politik shqiptar," tha kryeministri.

Kurti shtoi se Qosja kishte lënë pas "një plejadë të pamatshme të intelektualëve, krijuesve, profesorëve e studentëve që u inspiruan prej tij" — trashëgimi intelektuale që akademikut i jep peshë të veçantë në mendimin kulturor shqiptar.

Testamenti i Qosjes, shkruar më 30 prill 2016 dhe lexuar në ceremoni nga aktori Avni Dalipi, zbuloi vullnetin e tij: varrim i thjeshtë, pa ritual fetar, pa prani zyrtare, pa fjalime e pa media. "Meqenëse kam jetuar duke besuar në mendimin shkencor," kishte shkruar ai, "dua të jem i varrosur pa ritual fetar."

Qosja kishte kërkuar të varrosej afër varrit të gruas së tij Shpresës, me nipin e tij si kujdestar. "Vdes i qetë," shkroi ai, duke shtuar se jetën dhe veprimtarinë ia kishte kushtuar lirisë, bashkimit dhe mirëqenies së popullit shqiptar — dhe se "as Shqipërisë shtetërore e as Kosovës nuk u kam mbetur borxh."

Studenti i tij Ag Apolloni e cilësoi Qosjen "figurë unike të kombit shqiptar." Kritikët ndërkombëtarë e kanë quajtur "Volterin e Ballkanit" dhe "Koha e Lindjes;" Robert Elsie e konsideronte ndër kritikët më të mëdhenj të Ballkanit, ndërsa Ismajl Kadare e quante shkrimtarin më të madh shqiptar jashtë Shqipërisë shtetërore.

Ibrahim Rugova thoshte se Qosja "ka zgjedhur probleme vitale për letërsinë shqipe," kurse Sabri Hamiti mendonte se Qosja "e ka shpëtuar letërsinë e Kosovës duke e përmbysur realizmin socialist që vinte nga Shqipëria." Edhe Ali Aliu çuditej "se si ka mundësi që edhe librat kritikë të Qosjes lexoheshin më shumë se romanet e autorëve të tjerë."

Burim: Lajmi.net
— Redaksia ZHURMA