Halimi: Krasniqi ndriçon historinë kulturore dhe etnologjike të Opojës

Studiuesi Bedri Halimi ka publikuar një vështrim të thelluar dhe analitik mbi veprimtarinë shkencore të dr. Nehat Krasniqit, duke u përqendruar te ndriçimi i historisë kulturore, arsimore dhe etnologjike të krahinës së Opojës. Sipas Halimit, studimet e Krasniqit zbërthejnë trashëgiminë institucionale e materiale të lidhur me legatën e Mehmet Kukli-Begut nga shekulli XVI, si arsimi i hershëm, biblioteka dhe infrastruktura vendore, si dhe dimensionin shpirtëror e letrar të mevludit në gjuhën shqipe brenda jetës familjare e komunitare.

Në kuadër të hulumtimeve të mëparshme mbi të kaluarën e trevës, shkrimet e dr. Nehat Krasniqit janë përfshirë në libra të përgatitur më parë dhe trajtojnë fusha të ndryshme që lidhen përmes interesit të përbashkët për njohjen e institucioneve dhe praktikave ndikuese në jetën kulturore të shqiptarëve. Këto përfshijnë punimin për Mehmet Kukli-Begun të botuar në faqet 124–130 të librit Opoja – Aspekti historik, si dhe punimin për dimensionin kulturor të mevludit në faqet 435–439 të librit Opoja – Aspekti etnologjik.

Sipas studimit të Bedri Halimit, vepra e Krasniqit ofron një koncept të zgjeruar të kulturës ku përfshihen arsimi, libri, infrastruktura, krijimtaria letrare, gjuha, etika dhe ceremoni të ndryshme. Për sa i përket Kukli-Begut, Halimi vë në pah se autoriale shkrimi e vlerëson atë si legatorin më meritor për zhvillimin ekonomik dhe kulturo-arsimor të Opojës në shekullin XVI, duke e zhvendosur vëmendjen nga lavdërimi i përgjithshëm te ndikimi i konkretizuar në institucione si shkolla dhe biblioteka që kërkojnë financim e personel.

Në analizën e burimeve dokumentare, autori i studimit identifikon kronikën e Mehmet Tahir Efendiut, vakufnamenë e Kukli-Begut dhe literaturën për arkitekturën osmane si dokumente kyçe, ndërsa pranon se burimet e njohura ofrojnë pak të dhëna për origjinën, rininë, shkollimin dhe gjendjen shoqërore të paraardhësve. Një nga çështjet e trajtuara përfshin edhe prejardhjen e Kukli-Begut, ku autori kundërshton mendimet e jashtme dhe e identifikon atë me fshatin Kuk, duke përdorur emrin, të dhënat për paraardhësit dhe lidhjen e veprimtarisë.