Gjykimi për Reçakun nis në korrik — dëshmitë e Walkerit kundër 21 të akuzuarve

PRISHTINË — Ish-shefi i Misionit Verifikues të OSBE-së William Walker pa një trup pa kokë, veshur me rroba fshatari, dhe i kërkoi ekipit të fotografonte gjithçka. Kjo ishte Reçaku, më 16 janar 1999, një ditë pas masakrës që Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës tashmë e ka ngarkuar si krim lufte ndaj 21 personave — gjykimi i të cilëve do të nisë më 20 korrik.

Në dëshminë e tij të dhënë një vit më parë për prokurorinë, Walker përshkruante kufomat që kishte parë: meshkuj të rinj ose të moshës mesatare, të veshur civilisht, disa me plisa. "S'kishte pasur asnjë shenjë që e identifikonte si ushtarak", thuhet në dëshminë e tij, sipas Koha.net. Ai e cilësoi atë që pa si masakër — një term që do ta përcillte në raportimet ndërkombëtare dhe që sot figuron në aktakuzën e ngritur më 30 dhjetor 2025.

Të 21 të pandehurit — të identifikuar me iniciale pasi gjykimi do të mbahet në mungesë — akuzohen për vrasjen e 42 civilëve më 15 janar 1999 në fshatin Reçak të Komunës së Shtimes. Sipas aktakuzës së siguruar nga RTK dhe cituar nga botasot.info, të pandehurit ishin pjesëtarë të Ushtrisë së ish-Jugosllavisë, konkretisht të Brigadës së Mekanizuar 243 të Armatës III ("Korpusi i Prishtinës"), si dhe të Ministrisë së Punëve të Brendshme serbe (MUP). Ata ngarkohen me vrasje, torturë, trajtim çnjerëzor, shkatërrim pasurie, dëbim masiv dhe spastrim etnik.

Operacioni filloi rreth orës 06:00 të mëngjesit. Forcat serbe rrethuan fshatin nga pikat e njohura si "Pishat", "Gështenjat" dhe "Çesta", pastaj granatuan nga distanca, hyrën me automjete të blinduara dhe kontrolluan shtëpi më shtëpi, sipas përshkrimeve të njëjta në lajmi.net dhe tetovasot.com. Gratë dhe fëmijët u detyruan të largohen; burrat e ndaluar u ekzekutuan. Disa prej tyre u vranë në zonën e njohur si "Kodra e Bebushit". Rreth 30 civilë u rrahën me kondakë armësh, shqelma, dru, zinxhirë dhe mjete të tjera, e më pas u detyruan të marshonin drejt zonave malore ku disa u ekzekutuan.

Dëshmitë e mbijetuarve plotësojnë kronologjinë. Ismet Emini, i cituar në aktakuzë, rrëfen se bashkë me vëllain Ajetin u qëlluan në oborrin e shtëpisë së tyre — ai në këmbë, Ajeti në kokë. Ismeti e tërhoqi vëllanë deri te dera, e mbuloi me batanije dhe vazhdoi i plagosur te shtëpia e fqinjit. Isak Brahimi, që bënte rojë në pikën Kërkovë, pa tanket serbe të sulmonin fshatin; kur arriti te shtëpia e Ahmet Zenunit, gjeti trupin e babait të tij me plagë në kokë, sy të hequr dhe shenja dhune fizike. Të dhënat janë nga Koha.net.

Shkalla e dëbimit ishte e gjerë. Prokuroria vërtetoi se rreth 20,000 civilë nga Reçaku dhe fshatrat përreth — Topillë, Petrovë, Kraisht, Mullapolc, Dremjak — u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre, sipas të gjitha tri burimeve kryesore (lajmi.net, tetovasot.com, botasot.info).

Gjykimi do të zhvillohet në mungesë sepse të akuzuarit janë të paarritshëm për drejtësinë e Kosovës. Kjo procedurë, e paraparë në kodin e procedurës penale, u propozua nga Prokuroria Speciale dhe u pranua nga Gjykata Themelore në Prishtinë, zyrtarizoi për Betimi për Drejtësi zëdhënësja Mirlinda Gashi, e njëjta që e konfirmoi datën 20 korrik për RTK dhe Reporteri.net (via tetovasot.com).

Nëse gjykimi do të çojë në një vendim të formës së prerë mbetet për t'u parë. Prokuroria Speciale ka përdorur dëshmitë e Walkerit dhe të mbijetuarve për të ndërtuar rastin; mbrojtja, nëse ndonjëherë paraqitet, do të ketë të drejtën të kontestojë identifikimin e viktimave si civilë — pikërisht atë që Walker i mohoi në dëshminë e tij. Për momentin, 27 vjet pas ngjarjes, rasti i Reçakut mbetet një nga përpjekjet më të rënda gjyqësore të Kosovës për të vënë përgjegjësi për krimet e luftës.

Burimet:

• lajmi.net — ngritja e aktakuzës më 30 dhjetor 2025, detajet e operacionit dhe dëbimit
• tetovasot.com (via Reporteri.net) — konfirmimi i datës 20 korrik nga Mirlinda Gashi
• botasot.info (via RTK) — ora 10:00 e seancës fillestare, detajet e operacionit të mëngjesit
• Koha.net — dëshmia e William Walkerit dhe dëshmitë e Ismet Eminit e Isak Brahimit

— Redaksia ZHURMA