Dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë mbetet në ngërç politik

Procesi i normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë ka shënuar bllokim politik, pa përparim të dukshëm për më shumë se tre vjet. Në raportet e sivjetme të progresit, Komisioni Evropian ka adresuar kritika ndaj të dyja vendeve për mospërmbushjen e obligimeve të tyre. Takimi i fundit i nivelit të lartë u mbajt në shtator të vitit 2023, kurse bisedimet e mëvonshme janë zhvilluar vetëm në nivel kryenegociatorësh. Prishtina kërkon dorëzimin e Millan Radoiçiqit para se të rikthehet në takimet e nivelit të lartë, ndërsa Beogradi këmbëngul në themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe. Pozicionet e palëve dhe mungesa e një strategjie të qartë nga Brukseli kanë kufizuar ndikimin e ndërmjetësuesit evropian.

Donika Emini thotë se Brukseli duhet të kombinojë masat ndëshkuese me stimuj shtesë politikë dhe financiarë për të dyja vendet. Për Kosovën ajo përmend avancimin e aplikimit për anëtarësim, përfitimet nga Plani i Rritjes dhe mbështetjen për integrim, ndërsa për Serbinë veçon procesin e negociatave. «Hapja dhe mbyllja e kapitujve negociues, qasja në fondet evropiane, përfitimet nga Plani i Rritjes dhe avancimi i përgjithshëm në procesin e integrimit mund të kushtëzohen shumë më qartë me përparimin në reformat demokratike, sundimin e ligjit dhe normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën», thotë Emini për Radion Evropa e Lirë. Ajo shton se vetëm premtimi për fonde nuk mjafton dhe kërkon rikthimin e një logjike të ngjashme me vitin 2013, kur përparimi në integrim u lidh ngushtë me zbatimin e marrëveshjeve.

Toby Vogel vlerëson se BE-ja ka hapësirë veprimi, por kërkon angazhim të mirëfilltë nga Serbia dhe një perspektivë të qartë për marrëveshje gjithëpërfshirëse. Ai thekson nevojën që Brukseli të avancojë aplikimin e Kosovës për anëtarësim, i cili mbetet i paadresuar prej dhjetorit të vitit 2022. «Është e tmerrshme që aplikimi i Kosovës për anëtarësim në BE gjendet prej vitesh në sirtarët e Brukselit dhe Komisioni nuk e adreson», thotë Vogel. Një nga pengesat kryesore mbetet qëndrimi i pesë vendeve anëtare — Qipros, Sllovakisë, Spanjës, Greqisë dhe Rumanisë — që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, e cila mbetet e vetmja në Ballkanin Perëndimor pa statusin e kandidatit.