Beqaj: Rihapja e hetimeve penale duhet të shoqërohet me garanci maksimale

Ilir Beqaj deklaron se ndryshimet e propozuara në nenin 329/c të Kodit të Procedurës Penale, për konsultimin publik të mbyllur më 28 tetor 2026, duhet të shoqërohen me garanci maksimale. Sipas Beqajt, mbrojtja themelore që mungon në projektligj është parashikimi i shprehur i pavlefshmërisë absolute kur hetimet penale rifillojnë pa një vendim të vlefshëm revokimi.

Sipas rregullimit procedural në fuqi, kur pas vendimit të pushimit zbulohen të dhëna apo prova të reja që tregojnë se akti nuk është i bazuar, revokimi vendoset nga gjyqtari i seancës paraprake me kërkesë të prokurorit, viktimës ose trashëgimtarëve të saj. Kjo kërkesë shoqërohet me provat e reja me pasojë mospranimi. Më pas, reforma e miratuar me ligjin nr. 35/2017, që hyri në fuqi më 1 gusht 2017, ndryshoi kompetencën për pushimin e çështjeve për krime. Përpara këtij ndryshimi ligjor, prokurori mund të vendoste vetë pushimin e akuzës, ndërsa pas hyrjes në fuqi ai i kërkon si rregull gjyqtarit të seancës paraprake të vendosë.

Sipas Beqajt, projektligji i ri propozon që revokimi i vendimit të pushimit të mbështetet në të dhëna apo prova të reja ose teknika hetimore të reja, të cilat krijojnë një parashikim të arsyeshëm për dënim. Projektndryshimet parashikojnë gjithashtu që revokimin ta bëjë vetë prokurori kur vendimi i pushimit është marrë prej tij dhe nuk i është nënshtruar ankimit, ndërsa në rastet e tjera vendos gjyqtari i seancës paraprake. Beqaj vëren se ndryshimi i parë zgjeron bazën e revokimit, ndërsa i dyti heq filtrin gjyqësor paraprak për një kategori vendimesh. Ai shton se vendimet e pushimit për krime të marra nga prokurori sipas regjimit të vjetër do të jenë afërsisht dhjetë ose më shumë vite të vjetra në vitin 2027. Beqaj shpjegon se projektligji nuk i përjashton shprehimisht këto vendime nga kompetenca e re e revokimit dhe nuk vendos një afat maksimal të posaçëm.

Konsultimi publik për këto projektndryshime të Kodit të Procedurës Penale është mbyllur më 28 tetor 2026. Ligjvënësi pritet të vlerësojë kuadrin normativ sa i përket zbatimit në kohë të ligjit procedural, parashkrimit dhe garancive për sigurinë juridike përpara kalimit të mëtejshëm të projektligjit.

Beqaj ka theksuar mendimin e tij mbi nevojën e kontrollit ligjor gjatë procesit të rihapjes së hetimeve: «Çështja nuk është vetëm nëse shteti duhet të ketë mundësi të rifillojë hetimet kur dalin prova të reja. Kjo mundësi ekziston dhe mund të jetë e përligjur. Pyetja është kush vendos, mbi çfarë baze dhe çfarë pasoje ka moszbatimi i përcaktimeve ligjore. Sipas meje, duke pranuar qe nuk jam jurist, garancia themelore që mungon si në tekstin aktual, ashtu edhe në projektligj, është parashikimi i shprehur i pavlefshmërisë absolute kur hetimet rifillojnë pa një vendim të vlefshëm revokimi.»