Avokati i Popullit kërkon veprime urgjente për mbrojtjen e ujërave

Avokati i Popullit ka publikuar raportin e ri për gjendjen e ujërave në Kosovë, duke kërkuar veprime urgjente institucionale për menaxhimin dhe mbrojtjen e resurseve ujore. Kjo nismë vjen pas sfidave të njohura ndër vite në sektorin mjedisor, ku masat e deritanishme kanë ecur me ritëm të pamjaftueshëm, sipas vlerësimeve të dala në dokumentin e bërë publik.

Në këtë dokument përfshihen të dhëna nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës, të cilat tregojnë se gjatë vitit 2024 janë analizuar 11 mijë e 16 mostra uji, ku 98.7 për qind e tyre dolën në përputhje me vlerat parametrike. Ndërkaq, për periudhën janar-gusht 2025 u shqyrtuan 8 mijë e 435 mostra të tjera, me 98.2 për qind të tyre brenda standardeve. Pavarësisht këtyre treguesve për ujin e pijshëm, raporti shënon tejkalime të vlerave të manganit në Liqenin e Badocit përgjatë viteve 2024 dhe 2025.

Sa i përket rrjedhave lumore, dokumenti evidenton shkarkimin e ujërave urbane pa trajtim, ndikimin e aktiviteteve industriale, përdorimin në bujqësi, hedhjen e mbeturinave dhe degradimin nga eksploatimi i pakontrolluar i zhavorrit e rërës si faktorë kryesorë të degradimit. Sipas gjetjeve, ndër lumenjtë më të ndotur figurojnë Graçanka në Vragoli, Sitnica përgjatë të gjithë rrjedhës, Nerodimja në Gerlicë dhe Kaçanik, Drenica në Drenas e Vragoli, si dhe Limani i Klinës.

Në nivelin lokal, institucioni vëren se shumica e komunave çedojnë nga mungesa e zyrtarëve dhe inspektorëve mjedisorë, si dhe nga mungesa e planeve lokale për mbrojtjen e mjedisit. Në të njëjtën linjë, Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës vuan nga mungesa e stafit dhe e pajisjeve laboratorike, duke bërë të domosdoshme zgjerimin e rrjetit të vëzhgimit të ujërave nëntokësore. Për më tepër, përballë rrezikut të përmbytjeve, kërkohen ndërhyrje afatgjata, investime në infrastrukturë dhe mirëmbajtje e vazhdueshme e shtretërve.