Andoni: Rama dhe Berisha dirigjojnë rregullat e komunikimit në Shqipëri

Tandemi politik i përbërë nga Edi Rama dhe Sali Berisha vazhdon të drejtojë Shqipërinë në pozitë dhe opozitë, duke përcaktuar rregullat e komunikimit publik pas Marrëveshjes së vitit 2008, sipas një analize të publikuar nga Ben Andoni. Ai thekson se ky tandem ka marrë nën kontroll protestat e fundit, përfshirë atë që njihet si Revolucioni i Flamingove dhe Revoltën e Studentëve.

Politika shqiptare historikisht zbatonte kode të caktuara të komunikimit përpara ngritjes së institucioneve moderne parliamentary. Para se të funksiononte parlamenti shqiptar në vitet 1920, zhvillimi i politikës bëhej në Odë dhe në Kuvendet e Burrave, ku zbatoheshin rregulla të rreptë kanonikë. Vendimet dhe radha e fjalës përcaktoheshin nga e drejta kanunore dhe kujtesa popullore, ku përparësi kishte i pari i fisit, përfaqësuesi i familjes me bajrak, miku, apo ai që kërkonte e jepte besë. Shmangia nga ky rend i caktuar shoqërohej me penalizime të rënda etike, ku ruajtja e nderit dhe turpi kishin peshën kryesore. Ndërkohë, në historinë parlamentare të vendit janë regjistruar edhe me parë incidente fizike, si goditja me armë ndaj të ndjerit Azem Hajdari nga ish-deputeti i PS-së Mazreku në vitin 1997, si pasojë e kulturës ku kritika e drejtpërdrejtë konsiderohej fyerje.

Analisti Ben Andoni shpjegon se situata aktuale politike bazohet mbi një ligj anemik partish dhe mbi fuqinë e marrëveshjes politike të arritur në vitin 2008 mes dy forcave kryesore. Sipas tij, kodi i sotëm etnografik mbizotërohet tërësisht nga primati i Partisë Socialiste ose i Partisë Demokratike. Andoni njofton se drejtuesit e këtyre partive kanë përparësi absolute në hapësirën parlamentare dhe në mediat televizive, ku shpesh përcaktojnë edhe të ftuarit nëpër studio. Ai shprehet se sistemi politik bën që politikanët ta shkelin rëndom fjalën e dhënë, ndërsa koncepti tradicional i besës ka kaluar në plan të dytë dhe kontrata bazë e dokumentit të programit nuk zbatohet. Publikimi merr shkas nga teoritë e sociolinguistit dhe antropologut Dell Hathaway Hymes mbi etnografinë e komunikimit, punimet e të cilit mbi gjuhët e Paqësorit Veriperëndimor sfiduan konceptet e mëparshme të Chomsky-it duke argumentuar se njohja e gramatikës nuk mjafton pa kompetencën komunikative.

Studiuesit e komunikimit dhe filozofisë politike pritet ta trajtojnë modelin e bashkëekzistencës politike Rama-Berisha si një objekt të vazhdueshëm studimi në të ardhmen. Raporti i forcave politike mbetet i paankoruar në normat etike të dorëheqjes apo kufizimet morale, ndërsa tandemi vazhdon të mbajë kontrollin mbi diskursin publik dhe përballjen politike në vend.