Spanja lidh gjuhët rajonale me zgjerimin, Mali i Zi në pritje

Marrëdhëniet mes Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor po përballen me një dinamikë të re, pasi Spanja ka ngritur një kërkesë që lidh zgjerimin e bllokut me një çështje të brendshme gjuhësore. Qeveria në Madrid po kërkon që çështja e njohjes së katalanishtes, baskishtes dhe galicishtes si gjuhë zyrtare të BE-së të marrë fund përpara se të pranohen anëtarë të rinj. Kjo qëndrim, megjithëse nuk përfshin një deklaratë zyrtare për bllokim, ka sjellë pasiguri mbi të ardhmen e procesit të integrimit të Malit të Zi, i cili konsiderohet vendi kandidat më i avancuar në këtë fazë.

Zyrtarët spanjollë kanë shpjeguar se ekziston një lidhje e drejtpërdrejtë midis kësaj kërkese dhe zgjerimit. Ata argumentojnë se me hyrjen e shteteve të reja në union, numri i gjuhëve zyrtare do të rritej, prandaj duhet të gjendet një zgjidhje për statusin e këtyre tri gjuhëve përpara këtij momenti. Në këtë kontekst, Spanja thekson se e mbështet përparimin e vendeve kandidate, por kërkon që kjo çështje të adresohet si prioritet. Një zë i rëndësishëm në këtë debat ka qenë sekretari shtetëror spanjoll për Çështjet Evropiane, Fernando Sampedro Marcos, i cili nga Brukseli ka deklaruar se është koha për t'i dhënë fund një diskriminimi që prek 20 milionë qytetarë evropianë që jetojnë në territore me më shumë se një gjuhë zyrtare.

Kjo nuk është hera e parë që Spanja ngre këtë temë. Që nga viti 2023, ministri i Jashtëm spanjoll, Hoze Manuel Albares, kishte paraqitur zyrtarisht një propozim pranë Këshillit të BE-së për njohjen e këtyre gjuhëve. Megjithatë, ajo që ka ndryshuar tani është insistimi për ta zgjidhur këtë çështje përpara valës së ardhshme të zgjerimit, duke e kthyer atë në një pikë potenciale bisedimesh. Ndërsa disa vende anëtare të BE-së kanë dy ose më shumë gjuhë zyrtare në nivel kombëtar, rregullat e unionit parashikojnë që vendimi për të shtuar një gjuhë të re zyrtare merret vetëm me unanimitet nga të gjitha shtetet anëtare, duke i dhënë kështu çdo vendi një fuqi të konsiderueshme bisedimi.

Burime të ndryshme raportojnë të njëjtin realitet, por me nuanca të lehta. Njëra prej tyre thekson se Mali i Zi është aktualisht më afër anëtarësimit në mesin e vendeve kandidate, ndërsa një tjetër përshkruan situatën si një ndërlikim të mundshëm të rrugës së tij. Të gjitha raportet bien dakord se nuk ka një deklaratë zyrtare nga Madridi për bllokim të procesit, por theksojnë se deklaratat e zyrtarëve spanjollë lënë të hapur mundësinë që kjo çështje të shndërrohet në një kusht për përparimin e procesit. Kjo krijon një situatë të paqartë për vendet kandidate, të cilat presin një sinjal të qartë nga kryeqytetet evropiane.

Mbetet e paqartë se si do të veprohet në praktikë dhe nëse Spanja do të ndërmarrë hapa konkretë për të vonuar negociatat. Ajo që dihet është se çdo zgjerim i BE-së kërkon miratimin unanim të të gjitha vendeve anëtare, gjë që e bën Mbretërinë e Spanjës një faktor kyç në këtë ekuacion. Ndërsa Mali i Zi vazhdon të ecë përpara në reformat e tij, çështja e gjuhëve rajonale mbetet një variabël i papritur që mund të ndikojë në ritmin e negociatave. Analistët do të ndjekin nga afër nëse kjo lidhje e bërë nga Madridi do të zbutet në muajt në vijim apo do të kthehet në një pengesë konkrete për zgjerimin në Ballkanin Perëndimor.

Burimet: Tetova Sot; Bota Sot; Epoka e Re; Ekonomia Online; ABC News (klaster 6 outlets).