Si u çlirua Kosova në qershorin e vitit 1999?

PRISHTINË — Në ditët e para të qershorit të vitit 1999, Kosova po kalonte nëpër një ankth të vazhdueshëm, ku çdo mëngjes sillte frikë për humbje të reja apo zhvendosje. Bombardimet e NATO-s ndaj caqeve ushtarake serbe kishin nisur më 24 mars dhe vazhdonin prej 78 ditësh, ndërsa dhuna në terren po intensifikohej.

Sipas historianit Durim Abdullahu, vetëm gjatë prillit ishin vrarë mbi 4.000 shqiptarë. Vendi ishte mbushur me fshatra të djegur dhe shtëpi të plaçkitura. Rreth 445.000 refugjatë kishin kaluar në Shqipëri, ndërsa 242.000 të tjerë në Maqedoninë e Veriut, krahas qindra mijërave të zhvendosur në vende të tjera.

Kthesa e madhe erdhi më 9 qershor me arritjen e Marrëveshjes së Kumanovës ndërmjet NATO-s dhe përfaqësuesve ushtarakë jugosllavë. Kjo marrëveshje vulosi tërheqjen e plotë të forcave serbe nga Kosova, duke hapur rrugën për dislokimin e misionit paqeruajtës të KFOR-it dhe duke i dhënë fund luftës shkatërruese.

Grumbullimi i forcave të NATO-s rreth kufijve të Kosovës nisi më 11 qershor. Gjatë kësaj kohe, refugjatët nëpër kampe patën mundësinë të takonin sekretaren e atëhershme të Shtetit amerikan, Madeleine Albright, e cila luajti rol vendimtar në vendimmarrjen e administratës së Uashingtonit për të nisur fushatën ushtarake.

Hyrja e KFOR-it u projektua si një operacion i shpejtë dhe i njëkohshëm prej disa drejtimeve. Trupat u futën përmes Bllacës nga Maqedonia e Veriut dhe Kukësit nga Shqipëria, të ndara në sektorë nën komanda shumëkombëshe britanike, amerikane, gjermane, franceze e italiane.

Gjatë natës mes 11 dhe 12 qershorit, një incident i papritur rrezikoi planet e paqes. Një kolonë prej rreth 200 ushtarësh rusë u shkëput nga Bosnja dhe u vendos në Aeroportin e Prishtinës, duke nxitur një përballje dramatike me trupat britanike që mund të shkaktonte përplasje globale.

Pas shmangies së këtij tensioni, trupat e NATO-s hynë në qytetet e Kosovës duke u pritur me lule e duartrokitje të jashtëzakonshme nga banorët. Ky operacion ushtarak kishte karakter të pastër humanitar për shqiptarët e Kosovës, duke mundësuar kthimin e shpejtë të refugjatëve në shtëpitë e tyre.

Burim: Evropa e Lirë, https://www.evropaelire.org/a/ore-pas-ore-si-clirua-kosova/33778947.html
— Redaksia ZHURMA