Si mund të diversifikojë Kosova burimet e energjisë për të ulur ndotjen?
Pse ekspertët rekomandojnë kombinimin e erës, diellit dhe gazit natyror në vend të varësisë nga qymyri?
PRISHTINË — Kosova qëndron ndër vendet më të varura nga qymyri në Evropë, me 90% të energjisë elektrike të prodhuar nga termocentralet. Megjithatë, ekspertët dhe organizatat mjedisore theksojnë se furnizimi i qëndrueshëm kërkon diversifikim të burimeve, duke përfshirë energjinë e erës, diellit dhe gazin natyror të lëngshëm (LNG).
Kapacitetet aktuale të Kosovës arrijnë rreth 800 megavat, por gjatë dimrit konsumi shkon deri në 1,300 megavat, duke e detyruar vendin të importojë energji. Termocentralet "Kosova A" dhe "Kosova B", të vjetëruara, shpesh përballen me defekte që shkaktojnë ndërprerje të rrymës. Ndërtimi i një termocentrali të ri, i nisur në 2005, nuk është realizuar, ndërsa Strategjia e Energjisë 2022-2031 synon rritjen e kapaciteteve të ripërtëritshme.
Zana Beqiri nga Shoqata për Përgjegjësi Mjedisore dhe Sociale (ESRA) thekson se Kosova duhet të ndjekë modelin e Bashkimit Evropian, duke ndërtuar 600 megavat nga era dhe po aq nga dielli. Ajo përmend edhe sistemet e ruajtjes së energjisë përmes baterive dhe LNG-në amerikane si pjesë të një portofoli më elastik. Adhurim Haxhimusa, profesor në Universitetin Zviceran të Shkencave të Aplikuara, shton se investimet kërkojnë një treg funksional të energjisë me çmime dinamike dhe taksë karboni për të dekurajuar ndotjen.
Ethem Çeku, ish-ministër i Energjisë, pajtohet për diversifikim, por argumenton se rezervat e qymyrit nuk duhet të përjashtohen plotësisht. Ai propozon ndërtimin e një blloku të ri termocentrali me kapacitet 500 megavat, por në përputhje me standardet e BE-së. Ndërkohë, LNG-ja amerikane mbetet një opsion i hapur, pasi Kosova ende nuk ka vendosur të bashkohet me projektet rajonale të furnizimit me këtë gaz.
Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka deklaruar se qeveria do ta trajtojë çështjen me seriozitet, por nuk ka sqaruar nëse do të përfshihet në projektet e SHBA-së. Ekspertët theksojnë se diversifikimi do të ulë ndotjen dhe do të sigurojë furnizim më të qëndrueshëm.
*Burim: Gazeta Express*
*— Redaksia ZHURMA*