Shkëlqim Hajno sjell dramën e minoritetit grek në jug

GJIROKASTËR — Gazetari Shkëlqim Hajno ka sjellë një vështrim krejtësisht të ri mbi dramën e minoritetit grek në Shqipëri përmes librit të tij me tregime të shkurtra “Hebreu i fundit”. Kjo vepër e rëndësishme e prozës sonë pasqyron me vërtetësi realitetin e bashkëjetesës në zonat e Jugut të vendit.

Sipas kritikut Thoma Sterjopollo, ky libër shënon rikthimin e suksesshëm të Hajnos pas një heshtjeje letrare që nisi që në vitin 1980, kur ai publikoi përmbledhjen humoristike “Vjedhësi i viteve”. Përballë censurës së rreptë dhe dramave familjare, gazetari zgjodhi të mos përfshihej në letërsinë denoncuese të asaj periudhe.

Hajno u fokusua në studimin e plotë të mjeshtrave të tregimit shqiptar, si Koliqi, Migjeni, Dhimitër Pasko e Vath Koreshi. Puna si gazetar terreni në krahinat e vështira jugore i dha atij mundësinë të njohë në detaje antropogjeografinë e pasur dhe marrëdhëniet e përditshme njerëzore midis komuniteteve.

Në tregimet e tij, bashkëjetesa midis shqiptarëve dhe grekëve nuk paraqitet si një vëllazërim socialist i imponuar nga propaganda, por si një marrëdhënie e bazuar në lidhjet historike. Autori kalon kufijtë gjeografikë duke prekur edhe tragjeditë e popullit fqinj grek, siç ishte lufta e tmerrshme civile.

Përveç sfidave të emigrantëve shqiptarë, proza e Hajnos përshkruan me vërtetësi qytezat e Jugut dhe fatet e ndryshme të njerëzve të tyre. Ai sjell skena dramatike përmes tregimeve si “Aroma e vjetër e trëndafilit” dhe “Lotët e babait”, të cilat mbartin një ngarkesë të jashtëzakonshme emocionale.

Ndonëse përmban tregime me vlera të vërteta antologjike, ky libër është injoruar pothuajse tërësisht nga kritika letrare gjatë këtyre tre viteve të fundit. Për Sterjopullon, kjo sjellje pasive tregon miopinë e studiuesve shqiptarë ndaj një vepre që meriton vend të rëndësishëm në prozën tonë.

Sidoqoftë, për krijuesit e vërtetë nuk është kurrë vonë për të hyrë në letërsi, për sa kohë që vepra e tyre flet vetë. Shkëlqim Hajno dëshmon më së miri se mosha biologjike e shkrimtarit nuk e kufizon dot frymëzimin dhe forcën e tij krijuese.

Burim: Gazeta Tema
— Redaksia ZHURMA