Pse kushtet në hekurudhën e 10-të u përkeqësuan gjatë projektit të BE-së?
Gjykata Evropiane e Auditorëve zbulon se trafiku u ndërprerë dhe kushtet u keqësuan në kohën e auditimit sesa para fillimit.
PRISHTINË — Raporti i Gjykatës Evropiane të Auditorëve zbulon se projektet e transportit të financuara nga Bashkimi Evropian në Ballkanin Perëndimor, përfshirë Kosovën, nuk po arrijnë të plotësojnë afatet dhe objektivet e lidhshmërisë. Integrimi në rrjetin evropian po shënon përparim të ngadaltë.
Komisioni Evropian ka kontribuar me 899 milionë euro në Kornizën e Investimeve të Ballkanit Perëndimor që nga viti 2015, që përbën 86% të financimit total. Sektori i transportit ka një buxhet prej 2.665 miliardë eurosh, nga të cilat 527 milionë euro u disbursuan midis 2015 dhe mesvitit 2025.
Auditorët vërejnë se projektet nisën mesatarisht me vonesë prej 17 muajsh, pasi disa u miratuan para se dokumentacioni përgatitor të ishte i plotë. Mungonin analiza kosto-përfitim dhe vlefshmëria e planifikimit të hollësishëm në disa raste, sipas raportit të publikuar më 11 qershor 2026.
Mostra e analizuar përfshin 12 projekte transporti në Bosnjë-Hercegovinë, Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi, me vlerë 341.6 milionë euro. Gjashtë grante hekurudhore u ndanë për këto katër vende, por tre linja mbeten të paelektrifikuara dhe operohen me trena me naftë, duke reduktuar përfitimet mjedisore.
Raporti shpreh shqetësim se Komisioni nuk i dha përparësi të mjaftueshme transportit të qëndrueshëm në fazën e përzgjedhjes. Një seksion i Korridorit VIII në Maqedoninë e Veriut u financua pa marrëveshje me vendet fqinje për të garantuar operacionalitetin e plotë të korridorit.
Për Kosovën, auditori thekson se kushtet në hekurudhën e 10-të ishin më të këqija në kohën e auditimit sesa para fillimit të projektit. Trafiku është ndërprerë, dhe vonesat e zbatimit pengojnë plotësimin e afatit të vitit 2030 për rrjetin kryesor.
Gjykata rekomandon që Komisioni të zgjedhë vetëm projekte të përgatitura mirë, ku përfituesit demonstrojnë se puna përgatitore është e plotë dhe e përditësuar. Kjo do të mundësonte fillimin e shpejtë të punimeve pas miratimit të granteve.
Burim: Kallxo
— Redaksia ZHURMA