Qeveria e Kosovës shpenzoi vetëm 18 për qind të buxhetit për investime kapitale

Qeveria e Kosovës ka shpenzuar vetëm 18 për qind të buxhetit të planifikuar për investime kapitale gjatë gjashtë muajve të parë të vitit 2026. Ky mosrealizim prek drejtpërdrejt jetën e përditshme të qytetarëve, duke shtuar shpenzimet familjare dhe duke kufizuar qasjen në shërbime publike, si dhe dëmton aktivitetin ekonomik në vend.

Sipas Albulena Nrecajt nga organizata joqeveritare Iniciativa për Progres (INPO), mungesa e çerdheve publike i detyron shumë prindër t’u drejtohen kopshteve private, gjë që shton shpenzimet e tyre familjare. Nrecaj sqaroi se pasojat e mosrealizimit të investimeve kapitale shihen te qasja në shërbime publike, koha e udhëtimit, mundësitë për punësim dhe shpenzimet ditore. Ajo theksoi se investimet kapitale janë të rëndësishme për ekonominë sepse krijojnë punë për operatorët ekonomikë dhe mundësojnë qarkullimin e parasë në treg, duke pasur parasysh se shpenzimet përmes prokurimit publik përbëjnë rreth 10 për qind të bruto produktit vendor të Kosovës.

Ajo u shpreh se realizimi prej vetëm 18 për qind në gjysmën e parë të vitit ishte i pritshëm nga shkaku i numrit të pakët të projekteve për të cilat ishin iniciuar procedurat. Gjithashtu, sipas saj, ky nivel shpenzimi përfshin edhe pagesa për detyrime ligjore që kanë përfunduar në procedurë përmbarimore dhe jo vetëm investime të reja. Si probleme kryesore që zvarrisin projektet, Nrecaj numëroi planifikimin e mangët, keqmenaxhimin e kontratave me operatorët ekonomikë dhe vështirësitë me shpronësimet. Ajo përmendi rastin kur një menaxher kontratash në një institucion duhej të menaxhonte rreth 13 kontrata brenda një viti fiskal, duke vënë në pah mungesën e mbikëqyrjes adekuate. Po ashtu, përfaqësuesit politikë shpesh u premtojnë qytetarëve spitale, rrugë e shkolla pa analizuar mirë realizueshmërinë, ndërsa shpronësimi bëhet pengesë kur pronarët mësojnë për projektet vetëm pasi ato përfshihen në buxhet dhe kërkojnë çmime më të larta ose refuzojnë t'i japin pronat.

«Unë jam nënë vetë dhe detyrohem që fëmijën tim ta dërgoj në kopsht privat, i cili edhe kushton, edhe nuk më ofron kushtet që do të duhej t’i ofronte një kopsht publik», deklaroi Nrecaj.

«Fatkeqësisht, jo vetëm në këtë vit, por edhe në vitet e kaluara, ne kemi parë një cikël shumë të ulët të zhvillimit të projekteve të cilat kanë për qëllim përmirësimin e jetës së qytetarëve», tha ajo.

«U premtohet qytetarëve se do t’i ndërtojnë, e do t’ua zgjidhim çështjen e spitaleve, rrugëve, shkollate e të tjera, por pa e pasur parasysh aspektin e planifikimit dhe vështirësitë që mund të dalin në momentin kur e fusim atë projekt në buxhet», u shpreh Nrecaj.