Pse plazhet publike në Shqipëri po kthehen në biznes me pagesë?

TIRANË — Ndërkohë që në Nicë të Francës, duke ecur në shëtitoren bregdetare rreth 7 km të gjatë, vija bregdetare është e mbushur me plazhe publike shumë të pastra, pa pagesë, ku tek-tuk syri të zë ndonjë plazh privat. Asnjë pagesë për të vendosur një çadër, një karrige apo peshqirët, për arsyen e thjeshtë dhe gjerësisht të pranuar se plazhet janë burime natyrore publike dhe duhet të mbeten të lira nga tarifat e detyrueshme të hyrjes, për të ruajtur të drejtën themelore të njeriut mbi natyrën dhe për të garantuar akses të barabartë social.

Në Shqipëri, qeveria, nëpërmjet ministrës Belinda Gonxhe, ka prezantuar një risi: plazhe publike me pagesë, të menaxhuara nga bashkitë. Tarifat për këto plazhe publike, që ofrojnë çadër, krevat plazhi dhe ndonjë rrjedhë uji për të shpëlarë këmbët, do të variojnë nga 700 deri në 1 000 lekë. Kjo nisma, sipas qeverisë, synon të rrisë cilësinë e turizmit.

Por kritikat nuk kanë vonuar. Shumë qytetarë e shohin këtë si një taksë të fshehtë, veçanërisht për pensionistët dhe familjet me të ardhura të ulëta. Në Francë, plazhet publike mbeten të lira, duke garantuar akses të barabartë për të gjithë. Kjo ndryshim vjen në një kohë kur qeveria ka refuzuar të indeksojë pensionet, duke lënë shumë të moshuar në vështirësi financiare. Pensioniste, së cilës qeveria nuk priti Tetorin si çdo vit, por ia indeksoi pensionin që në Korrik me një shtesë prej më pak se 700 lekësh, nuk mund të shkojë asnjë ditë në plazhin e Bashkisë së Vlorës.

Ndërkohë, protestat e vazhdueshme në Tiranë, që zgjasin gati një muaj, kërkojnë transparencë dhe barazi sociale. Përkrahësit e masës argumentojnë se tarifat do të përmirësojnë infrastrukturën dhe pastërtinë. Por kundërshtarët pyesin: a është kjo një strategji për të rritur të ardhurat e shtetit apo një pengesë për qytetarët që duan të shijojnë natyrën?

Në kontekstin e valës së protestave, kjo vendim ngre dyshime për synimet e vërteta të qeverisë. A po përdoret turizmi si justifikim për të vendosur taksa të reja, apo kjo është një hap drejt privatizimit të hapësirave publike? Libri “The Albanian Files” e portretizon qartë mbretin e Shqipërisë, ndërsa Raporti i Komisionit Europian për Shqipërinë 2025 paralajmëron rreziqet.

Kush përfiton nga bumi turistik, kur 5.8 km² tokë publike në bregdet qeveria ua ka falur pa pagesë 32 investitorëve strategjikë për të ndërtuar dhe shitur vila? Qindra mijëra metra katrorë plazh u janë vënë në dispozicion investitorëve strategjikë apo një grushti patronazhistësh për përdorim afatgjatë, ndërsa publiku, për të aksesuar pronën publike, duhet të paguajë. Argumentimi ekonomik i qeverisë — “Plazhi publik me pagesë do t’u bëjë konkurrencë të drejtpërdrejtë plazheve private” — është kundërintuitive: tregu i plazheve private është, në thelb, një treg i krijuar nga qeveria duke i dhënë privatëve vijën bregdetare.

Në vend që të kufizojë përdorimin e pronës publike për qëllime private përfitimi, qeveria vendos tarifa në pjesën e mbetur për publikun për të “rritur konkurrencën”. Kjo kufizon aksesin publik, krijon pabarazi dhe favorizon ata që kanë mundësi të paguajnë, duke përjashtuar familjet me të ardhura më të ulëta dhe vendasit nga mjedisi i tyre natyror. Çfarë do të thotë kjo për të ardhmen e aksesit në plazhe në Shqipëri?

Burim: Lapsi.al
— Redaksia ZHURMA