Pjesëmarrja në zgjedhjet parlamentare në Serbi arrin në 12 për qind deri në orën 09:00

Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Serbi, pjesëmarrja e qytetarëve në votime ka arritur në 12 për qind deri në orën 09:00 të mëngjesit të së dielës, më 25 tetor. Kjo shifër përfaqëson më shumë se dyfishin e pjesëmarrjes së regjistruar në të njëjtën kohë gjatë procesit zgjedhor të vitit 2023.

Kjo garë përfaqëson procesin e tretë zgjedhor parlamentar të parakohshëm brenda pesë vjetëve të fundit në vend. Procesi i tanishëm vjen pas një periudhe dyvjeçare të shënuar nga protesta të gjera popullore kundër korrupsionit dhe veprimeve të qeverisë. Trazirat politike u fuqizuan veçanërisht pas datës 1 nëntor 2024, kur shembja e strehës në stacionin hekurudhor shkaktoi 16 viktima, ngjarje që nxiti akuzat e qytetarëve për abuzime në punimet e realizuara nga kompanitë kineze. Tensione shtesë u regjistruan më 15 mars 2025, ditë kur ndaj protestuesve paqësorë u raportua përdorimi i një arme zanore nga ana e autoriteteve. Ish-presidenti Aleksandar Vuçiq dha dorëheqjen nga postat e tij shtetërore në fund të shtatorit, duke synuar rikthimin në drejtimin e ekzekutivit si kryeministër, detyrë që e kishte ushtruar gjatë periudhës 2014-2017.

Lidhur me rrjedhën e procesit, vlerësimet e realizuara nga organizatat Ipsos dhe CeSID nga 750 qendra votimi konfirmojnë se dalja prej 12 për qind në orët e para kalon shifrat e cikleve të kaluara, ku në vitet 2020, 2022 dhe 2023 pjesëmarrja deri në orën 09:00 lëvizte mes 5,1 dhe 5,2 për qind. CeSID njoftoi se gjatë këtij harku kohor janë evidentuar mbi 70 raste të shkeljeve ligjore. Mes parregullsive të raportuara nga organizata përfshihen përdorimi i telefonave celularë, fotografimi i votës, votimi i personave jashtë kabinave, votimi familjar, si dhe një rast ku një qytetar ka votuar në emër të një tjetri. Gjithashtu, CeSID raportoi përplasje mes anëtarëve në këshillat e qendrave të votimit, ndërprerje të votimit, kërcënime ndaj votuesve, vështirësi në verifikimin e qytetarëve dhe pengimin e qasjes për vëzhguesit e procesit.

Edrejta e votës në këtë proces u përket 6.450.523 qytetarëve me të drejtë vote, të cilët mund të zgjedhin mes 2.418 kandidatëve për të plotësuar 250 vendet e parlamentit. Procesi po zhvillohet në 8.392 qendra votimi brenda vendit dhe në 93 qendra të hapura në shtete të tjera, me fletëvotime që pranohen nga ora 07:00 deri në mbylljen e tyre në orën 20:00. Përballja kryesore në këto zgjedhje zhvillohet ndërmjet Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në pushtet dhe Listës Studentore, një lëvizje qytetare e udhëhequr nga figura jopartiake e profesorë universitarë, e cila synon përfundimin e pushtetit 14-vjeçar të SNS-së.

Në lidhje me natyrën e këtij procesi, ish-raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Vladimir Bilçik, deklaroi se këto përfaqësojnë zgjedhjet e para në më shumë se një dekadë ku rezultati përfundimtar është i pasigurt. Po ashtu, CeSID-i theksoi shqetësimin lidhur me pengesat ndaj vëzhguesve duke deklaruar: «Veçanërisht shqetësues është pengimi i qasjes së vëzhguesve. Në disa vendvotime, vëzhguesve nuk u është lejuar qasja, ndaj duhet të kontaktojmë autoritetet përgjegjëse dhe të ndërhyjmë që ata të mund ta kryejnë punën e tyre». Procesi po vëzhgohet nga Bashkimi Evropian, ndërsa ligjvënës amerikanë kanë ngritur paralajmërime për ndërhyrje të mundshme nga Moska.