Ndryshimi i pushtetit në Serbi mund t'i hapë Prishtinës rrugën e dialogut me serbët e Kosovës
Humbja e pushtetit nga Partia Përparimtare Serbe mund ta ndryshojë ndikimin e Beogradit te serbët e Kosovës dhe i jep Prishtinës mundësi për komunikim të drejtpërdrejtë.
Redaksia ZHURMA · · Përditësuar · 4 min lexim
PRISHTINË — Humbja e pushtetit në Serbi nga Partia Përparimtare Serbe (SNS) e Aleksandar Vuçiqit mund të krijojë hapësirë që institucionet e Kosovës të nisin një dialog të drejtpërdrejtë me komunitetin serb. Ky ndryshim mund të zëvendësojë ndikimin më se dhjetëvjeçar të Beogradit mbi përfaqësimin politik të serbëve të Kosovës, i cili është dominuar nga Lista Serbe me mbështetjen e autoriteteve serbe.
Gjatë katër vjetëve të fundit, Qeveria e Albin Kurtit ka bashkëpunuar me vetëm një parti të serbëve lokalë, Partinë për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, me në krye Nenad Rashiqin, i cili mban postin e ministrit për Komunitete dhe Kthim. Kurti kishte deklaruar synimin për dialog të brendshëm që prej marrjes së pushtetit nga Lëvizja Vetëvendosje në vitin 2019. Në vitin 2022, Zyra e Kryeministrit njoftoi se bisedimet po zhvilloheshin pa i bërë publike hollësitë, me qëllim mbrojtjen e serbëve nga kërcënimet e strukturave ilegale. Megjithatë, raportet me qytetarët serbë, sidomos në veri, u shoqëruan me tensione të përsëritura dhe me rritjen e mosbesimit ndaj institucioneve.
Sipas analistit Ilir Deda, Prishtina është vonuar në ndërtimin e mirëbesimit me qytetarët në katër komunat me shumicë serbe në veri, pasi i ka trajtuar raportet kryesisht nga prizmi i sigurisë. Ngjarjet e vitit 2023, përfshirë protestat e dhunshme dhe sulmin në Banjskë, e vendosën sigurinë në qendër të vëmendjes. Qeveria e Kosovës ndërmori masa për shtrirjen e sovranitetit, si mbyllja e institucioneve serbe dhe shembja e ndërtimeve pa leje. Analistët vlerësojnë se kjo qasje dhe mungesa e transparencës e kanë thelluar distancën mes serbëve dhe autoriteteve.
Politologu Ognjen Gogiq theksoi se vendimet e institucioneve u kanë krijuar serbëve përshtypjen e moszbatimit të procedurave ligjore. Ai përmendi si shembuj arrestimet e serbëve të dyshuar për krime lufte dhe prishjen e rreth 11 vilave e objekteve të tjera në brigjet e liqenit të Ujmanit në komunën e Zubin Potokut gjatë muajit korrik. Për të ndërtuar mirëbesim, Gogiq kërkon që autoritetet t'u përmbahen ligjeve dhe t'i informojnë qytetarët mbi vendimet.
Në lidhje me proceset e ardhshme, Kurti pati paralajmëruar vitin e kaluar se gjatë mandatit të ardhshëm do të synohet integrimi i arsimit dhe shëndetësisë serbe në sistemin e Kosovës, në bashkëpunim me komunitetin lokal dhe faktorin ndërkombëtar. Ilir Deda vlerëson se ky proces do të jetë i gjatë dhe kërkon që Prishtina të shmangë hapat e njëanshëm për të garantuar vazhdimësinë e shërbimeve.
Ilir Deda deklaroi për Radion Evropa e Lirë: «Nuk mund të jetë politika e një vendi e qëndrueshme në rast se një komunitet të tërë e shikon nga prizmi i sigurisë. Është non-sens».
Ndërkaq, Ognjen Gogiq tha po ashtu për Radion Evropa e Lirë: «Është e nevojshme që (autoritetet e Kosovës) maksimalisht t’u përmbahen ligjeve, si dhe së dyti, t’ua sqarojnë njerëzve, t’u japin më shumë informacion se çka po ndërmerret dhe pse».
Pyetje e përgjigje
Pse konsiderohet ndryshimi i pushtetit në Serbi si mundësi për dialog?
Humbja e pushtetit nga Partia Përparimtare Serbe mund të zëvendësojë kontrollin e Beogradit mbi përfaqësimin politik të serbëve të Kosovës, duke i dhënë Prishtinës hapësirë për komunikim të drejtpërdrejtë.
Me cilën parti serbe ka bashkëpunuar Qeveria e Kosovës?
Gjatë katër vjetëve të fundit, Qeveria e Albin Kurtit ka bashkëpunuar vetëm me Partinë për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, të udhëhequr nga ministri Nenad Rashiq.
Cilat veprime përmenden nga ekspertët si faktorë të mosbesimit në veri?
Ekspertët përmendin mbylljen e institucioneve serbe, shembjen e 11 vilave në liqenin e Ujmanit dhe arrestimet e serbëve të dyshuar për krime lufte pa sqarime të mjaftueshme ligjore.
