Pse u rrit nafta Brent në 126 dollarë rekord?

Njëqind e njëzet e gjashtë dollarë për fuçi — kaq arriti sot nafta Brent gjatë pikut të mëngjesit të datës 30 prill, niveli më i lartë i regjistruar që nga viti 2022. Sipas AP, pas kësaj pike, kontratat për dorëzim në qershor u stabilizuan në 121.90 dollarë (+3.3%), ndërsa ato të korrikut iu afruan 112.02 dollarëve (+1.4%). Nafta amerikane (WTI) shënoi gjithashtu rritje, duke arritur 108.28 dollarë/fuçi.

Nga 70 në 126 dollarë brenda 10 javëve

Para shpërthimit të konfliktit SHBA-Iran, në fund të shkurtit 2026, Brent tregtohej rreth 70 dollarë/fuçi. Rritja sot i afrohet 80 për qind brenda dhjetë javësh — goditje e jashtëzakonshme e shpejtë për ekonomitë importuese si Shqipëria dhe Kosova. Diferenca midis WTI dhe Brent — e shpjeguar në artikullin tonë të mëparshëm — mbetet rreth 13-14 dollarë sot.

Mekanizmi: Hormuz dhe bllokada amerikane

Irani ka kufizuar kalimin detar në Ngushticën e Hormuzit — rreth 20% e naftës botërore kalon këtu. SHBA kanë shtuar kontrollet detare ndaj anijeve iraniane, ndërkohë që nga Uashingtoni vijnë sinjale për masa të mëtejshme. "Bllokada është më efektive sesa bombardimi. Ata po mbyten ekonomikisht dhe situata do të përkeqësohet edhe më shumë. Ata nuk mund të kenë një armë bërthamore", deklaroi Trump. Konflikti po hyn në javën e dhjetë — tejkalon parashikimet fillestare të Trumpit për "maksimumi 6 javë".

Çfarë do të thotë kjo për Shqipërinë dhe Kosovën

Dje, Bordi i Transparencës vendosi çmim maksimal 203 lekë/litër nafta në Shqipëri, ndërsa në Kosovë tregtohej 1.68 euro/litër. Nëse çmimet ndërkombëtare ngecin mbi 120 dollarë/fuçi, efekti i kufizimit të Bordit fillon të dobësohet: importuesit marrin humbje ose ulin furnizimet. Ministri i Financave, Petrit Malaj, deklaroi se qeveria ndjek rekomandimet e FMN-së dhe Bankës Botërore — mbështetje direkte për grupet vulnerabël, jo ndërhyrje administrative në çmime. Por ndihma direkte duhet të materializohet me shpejtësi, nëse çmimet nuk ulen.

Çfarë vëzhgojmë

Kontratat e korrikut (112 dollarë) sugjerojnë se tregjet presin normalizim gradual — por nëse konflikti zgjat, çmimi strukturor mund të ngecë mbi 100 dollarë/fuçi edhe pas largimit të tensionit të menjëhershëm. Takimet e Trumpit me drejtues të kompanive të mëdha të naftës tregojnë se edhe administrata amerikane kërkon opsione për mbulimin e pasojave të një bllokade të zgjatur. Data kritike: bisedimet e ardhshme SHBA-Iran dhe çdo sinjal tërheqjeje nga bllokada.

Burim: ATSH (AP, 30 prill 2026), Vizion Plus

— Redaksia ZHURMA