Komisioni Europian dhe IDU reagojnë për protestat në Shqipëri

Komisioni Europian ka reaguar më 18 tetor për përshkallëzimin e protestave në Shqipëri, duke dënuar aktet e dhunës në Tiranë dhe qytete të tjera, ndërsa theksoi se përgjigja e autoriteteve shtetërore duhet të jetë proporcionale dhe në përputhje me ligjin. Ky reagim ndërkombëtar vjen pas reagimit të mëparshëm të këngëtares Inva Mula për manifestimet e të rinjve në vend.

Protestat e udhëhequra nga studentët kanë nisur në Tiranë më 13 tetor 2026 dhe më pas janë përhapur edhe përtej kryeqytetit. Më 17 tetor, në ditën e pestë të tubimeve të përcjellë me përplasje ndërmjet protestuesve dhe policisë, reagoi edhe Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Tiranë. Përmes një deklarate në rrjetet sociale, Ambasada amerikane bëri thirrje për qetësi e vetëpërmbajtje, duke nënvizuar se dhuna, lëndimi fizik dhe dëmtimi i pronës nuk përfaqësojnë angazhim qytetar.

Lidhur me situatën në Shqipëri kanë deklaruar qëndrimet e tyre edhe tre zyrtarë amerikanë. Kongresmeni republikan Joe Wilson kërkoi nga Qeveria e Shqipërisë të përmbahet nga çdo formë dhune, duke theksuar se qytetarët meritojnë liri, sundim të ligjit dhe institucione llogaridhënëse. Kongresmeni Robert Aderholt bëri thirrje që të gjitha palët të refuzojnë dhunën dhe të respektohen të drejtat e protestuesve paqësorë. Ndërkaq, kongresmeni Keith Self deklaroi se tubimet ndërlidhen me pakënaqësinë ndaj korrupsionit dhe kërkoi nga udhëheqësit shqiptarë t'i dëgjojnë kërkesat për ndryshime thelbësore.

Në deklaratën e tij, Unioni Ndërkombëtar Demokratik shprehu shqetësim për njoftimet mbi përdorimin e plumbave të gomës, gazit lotsjellës dhe granatave zhurmuese kundër turmave me studentë. IDU kërkoi hetim të pavarur e transparent për çdo rast të forcës së tepërt dhe i bëri thirrje qeverisë Rama të shpallë zgjedhje të parakohshme parlamentare. Unioni theksoi se këto zgjedhje duhet të zhvillohen në mënyrë të lirë e të ndershme, me administratë zgjedhore të pavarur, liri të medias dhe akses për vëzhguesit e OSBE-së.

Gjithashtu, edhe figura publike nga arti kanë mbajtur qëndrime për zhvillimet politike. Këngëtarja kosovare Era Istrefi ka reaguar përmes një postimi në Instagram, ku theksoi se zemërimi i qytetarëve nuk është i rastësishëm dhe se mund të ketë ardhur koha për një revolucion. Istrefi kërkoi më shumë barazi shoqërore që qytetarët ta përballojnë jetesën, duke shpresuar që protestat të përfundojnë pa pasojat e shkatërrimit dhe duke përmbyllur mesazhin me lutje.

Në deklaratën e publikuar më 18 tetor, Komisioni Europian u shpreh kundër zjarrvënieve, shkatërrimit të pronës publike e private dhe sulmeve ndaj institucioneve. Komisioni Europian deklaroi se dhuna nuk ka vend në një shoqëri demokratike dhe se përgjegjësit duhet të japin llogari me procedura ligjore. Po ashtu, Brukseli nënvizoi se liria e tubimit dhe e shprehjes janë të drejta themelore, duke mirëpritur angazhimin e autoriteteve për të garantuar të drejtën e protestës dhe duke rikujtuar se si vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, pakënaqësitë duhet të adresohen përmes dialogut paqësor.