Kalaja e Tetovës drejt rrënimit, institucionet ende pa zgjidhje
Institucionet nuk gjejnë ende zgjidhje për mirëmbajtjen e Kalasë së Tetovës, e cila përballet me mbeturina dhe dëmtime të rënda në muret origjinale.
Redaksia ZHURMA · · 3 min lexim
TETOVË — Mbeturinat, objektet që rrënohen dita-ditës dhe mungesa e gurëve në muret origjinale shënojnë gjendjen aktuale të Kalasë së Tetovës, e cila ka mbetur prej vitesh pa ndriçim dhe pa një zgjidhje institucionale për mirëmbajtjen e saj. Kjo gjendje e rëndë e këtij objekti të trashëgimisë kulturore vjen si pasojë e mungesës së koordinimit ndërinstitucional dhe hedhjes së përgjegjësisë nga njeri te tjetri, ndërsa pastrimi i saj deri më tani ka ndodhur vetëm dy herë, edhe atë jo nga institucionet shtetërore, por nga vullnetarë.
Kjo kala historike u ndërtua nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë nga Rexhep Pasha dhe më vonë u zgjerua nga Abdurahman Pasha, por pas largimit të tij nga Pollogu ajo u la pas dore. Për ngecjen e punëve në këtë zonë, ish-sekretari shtetëror i Ministrisë së Kulturës, Behixhudin Shehabi, shpjegoi se ekzistojnë dy shkaqe kryesore që lidhen me faktin se kalaja kaloi në pronësi të Ipeshkvisë së Tetovës në vitin 1990 dhe se gërmimet arkeologjike ende nuk kanë përfunduar. Sipas tij, gjatë periudhës 2006-2009 u ndërmorën hapa konkretë me rindërtimin e imaretit dhe trapezarisë ushtarake, ndërsa tashmë ekzistojnë edhe hapa nga Bashkimi Evropian që pritet të ndiqen nga ministria dhe komuna.
Nga ana e tij, këshilltari shtetëror në Ministrinë e Kulturës, Afet Jashari, njoftoi se pritet miratimi i ndryshimeve ligjore përmes të cilave kalaja do t'i kalojë në kompetencë Muzeut të Qytetit. Sipas Jasharit, në përgatitje e sipër është strategjia nacionale për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore për periudhën 2026-2030 për të vendosur rend shtetëror, ndërsa Ligji për trashëgimi kulturore nuk ka arritur ndryshimin e pritur prej dhjetë vitesh për shkak të ingerencave të paqarta deri më tani.
Ndërkohë, kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, theksoi se komuna ka shprehur gatishmërinë për të ndërhyrë në kuadër të kompetencave të saj, megjithëse në terren asnjë nga institucionet përgjegjëse nuk ka hedhur ende hapin e parë për ndryshimin e situatës.
Pyetje e përgjigje
Kush e ndërtoi Kalanë e Tetovës dhe kur?
Kalaja e Tetovës u ndërtua nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë nga Rexhep Pasha dhe u zgjerua më vonë nga Abdurahman Pasha.
Çfarë planifikon Ministria e Kulturës për kalanë?
Ministria e Kulturës pret ndryshimet ligjore që kalaja t'i kalojë në kompetencë Muzeut të Qytetit, ndërsa po përgatitet edhe strategjia nacionale 2026-2030.
Pse kanë ngecur punët në kala sipas Behixhudin Shehabit?
Ngecjet ndodhin sepse kalaja kaloi në pronësi të Ipeshkvisë së Tetovës në vitin 1990 dhe për shkak të gërmimeve arkeologjike të papërfunduara.
