Italia i hap rrugën Gjermanisë për t’iu bashkuar programit GCAP

Italia u ka hapur zyrtarisht rrugën planeve të Gjermanisë për t'iu bashkuar programit GCAP për zhvillimin e avionit luftarak të gjeneratës së gjashtë, me një vlerë që i kalon 100 miliardë eurot, duke hedhur poshtë lajmet se kishte kundërshtuar pjesëmarrjen gjermane. Sipas komunikatës zyrtare të qeverisë së Giorgia Melonit, kjo nismë përfshin zhvillimin e një qendre të integruar komandimi nga kompania italiane Leonardo, britanikja BAE Systems dhe japonezja Mitsubishi, e cila do të shërbejë si një aeroplanmbajtëse fluturuese për radarët, satelitët, dronët dhe forcat tokësore.

Për sa i përket sfondit, projekti GCAP përfaqëson programin më të rëndësishëm dhe më të kushtueshëm ushtarak të industrisë evropiane të mbrojtjes, duke qenë gjithashtu konkurrenti kryesor i programit të dikurshëm franko-gjerman FCAS që ka dështuar. Sipas qeverisë italiane, prapaskenat diplomatike u tensionuan kur kryeministri britanik Andy Burnham i bëri një ftesë Gjermanisë gjatë vizitës te Friedrich Merz në fillim të tetorit, pa njoftuar paraprakisht italianët dhe japonezët, të cilët shprehën pakënaqësi për këtë veprim.

Sipas autoriteteve në Romë, shqetësimet e Japonisë lidhen kryesisht me rrezikun e vonesave në dorëzimin e avionit të ri parashikuar për vitin 2035 dhe me ritmin e shpejtë të riarmatimit kinez, ndërsa Italia ka ngritur shqetësime industriale mbi ndarjen e punës, kontratave dhe porosive. Për më tepër, qeveria e Melonit e cilësoi krejtësisht çorientues një artikull të publikuar dhjetë ditë më parë nga Financial Times, i cili pretendonte se Italia po përpiqej të pengonte hyrjen e Gjermanisë në programin e përbashkët të mbrojtjes.

Sipas qëndrimit të zbardhur në komunikatën zyrtare, Roma thekson se ka qenë gjithmonë e hapur për përfshirjen e Berlinit dhe kishte propozuar fillimisht marrjen e statusit të vëzhguesit për të lehtësuar shkëmbimin e informacionit dhe përshpejtimin e anëtarësimit të plotë pa prishur kalendarin e punës. Ky pozicion, sipas ekzekutivit italian, u rikonfirmua gjatë videokonferencës së fundit mes vendeve pjesëmarrëse, ndërsa ndërhyrja e fundit synon të ulë tensionet e krijuara nga ngërçi diplomatik.

Nga ana tjetër, beteja për avionin luftarak të gjeneratës së gjashtë mbetet e hapur edhe për faktin se komiteti i ekspertëve të mbrojtjes në Gjermani ka rekomanduar krijimin e një aleance të re me kompaninë suedeze Saab, prodhuesen e avionëve Gripen, ndërkohë që Berlinit aktualisht i mungojnë njohuritë dhe kapacitetet teknologjike të nevojshme për këtë ndërmarrje të përbashkët ushtarake.