Pse mungon shkenca pas dëshirës për djalë në Kosovë?

PRISHTINË — Nënat në grupet e Facebook-ut kërkojnë këshilla se si të sigurojnë lindjen e një djali: kalendari kinez, soda e bukës, ndërrimi i anës së mitrës, dieta me mish viçi. Por gjinekologia Merita Demiri Demolli thotë se "metodat që qarkullojnë si dieta të caktuara, pozicione gjatë marrëdhënieve apo 'planifikimi' sipas ovulacionit, nuk kanë bazë të provuar shkencore".

Sipas saj, përcaktimi shkencor i gjinisë është i mundur vetëm me fertilizim të asistuar mjekësor (IVF) — dhe lejohet ligjërisht vetëm kur ka arsye mjekësore, si hemofilia apo distrofia muskulore Duchenne. Gjinekologu Riza Malaj, emri i të cilit qarkullon në rrjete sociale si "specialist" për lindjen e djemve, nuk ishte i qasshëm për koment.

Kodi Penal i Kosovës nuk parasheh ndëshkim specifik për pretendimet e metodave natyrale të zgjedhjes gjinore; vetëm seleksionimi gjinor gjatë IVF-së ndalohet me udhëzim administrativ. Ministria e Shëndetësisë nuk i ka kthyer përgjigje REL-it për mënyrën e monitorimit të gjinekologëve.

Aktivistja Besarta Breznica nga Rrjeti i Grave të Kosovës e quan fenomenin "shpëlarje e trurit të personave dhe vjedhje legale, nëse jo ilegale" dhe kërkon kontroll më të rreptë të klinikave. Ajo vëren se vajzat e rritura në familje ku prindërit kanë dëshiruar djalë "ndihen sikur nuk kanë rëndësi dhe vlerë, si sekondare".

Sipas hulumtimit të UNFPA-s nga viti 2016, 47 për qind e kosovarëve besojnë se familjes "i duhet një djalë" — dëshirë e vërejtur "në të gjitha rajonet, shtresat shoqërore dhe përkatësitë etnike". Të dhënat e regjistrimit të vitit 2011 treguan se lindjet e fundit nëpër familje janë shumë më shpesh djem, tregues se prindërit ndalonin së tentuari pasi u lindte djali. Mbi tri të katërtat e pronave në Kosovë janë në emër të burrave.

Burim: Evropa e Lire
— Redaksia ZHURMA