Kuvendi i parë la mënjanë rendin e ditës për shqiptarët jashtë kufijve

TIRANË — Parlamenti i parë i zgjedhur i shtetit shqiptar, i cili nisi punën më 21 prill të vitit 1921 me 78 deputetë, vendosi që trajtimi i shqiptarëve të mbetur jashtë kufijve shtetërorë të ishte prioritet. Deputetët ranë dakord që për çështjen e shqiptarëve në Greqi dhe Jugosllavi të lihej mënjanë rendi i ditës.

Përfaqësuesi diplomatik i Shqipërisë, Mithat Frashëri, kishte ndërmarrë hapa duke dërguar notë proteste më 3 mars 1921 për të drejtat e tyre. Më pas, më 19 prill 1921, ai i shkroi Eric Drummond, sekretar i përgjithshëm i Lidhjes së Kombeve, për të denoncuar dhunën greke ndaj çamëve në tokat e veta.

Më 12 maj 1921, burgosja e disa shqiptarëve në Greqi ngjalli debate në Kuvend. Deputeti Ali Koprencka kërkoi t’i dërgohej protestë Parlamentit grek, ndërsa deputetë si Avni Gjilani sugjeruan protestë miqësore njerëzore, kurse Osman Haxhija e cilësoi këtë si punë që i takonte ekskluzivisht qeverisë shqiptare.

Gjatë debatit, Hasan Prishtina dhe Fan Noli kërkuan shtyrjen e vendimit për informacione shtesë. Kryeministri Iljaz Vrioni sqaroi se nuk kishte lajm zyrtar, por propagandohej se veprimet greke bëheshin për shkak të kishës së Korçës, duke sugjeruar që të protestohej para parlamenteve të botës.

Në seancën e 14 majit, Hasan Prishtina insistoi që qeveria të përkujdesej për shqiptarët e Kosovës, Çamërisë, Stambollit e Rumanisë. Deputeti Kristo Dako kërkoi hapjen e shkollave shqipe në këto treva, kurse Ali Këlcyra vuri në dukje se ky interesim mbante lart moralin e popullit.

Krahas kësaj, më 15 qershor, Vrioni i kërkoi urgjentisht Lidhjes së Kombeve ta vlerësonte situatën. Në sesionin e 25 qershorit, Fan Noli kërkoi që kufijtë e Shqipërisë të mbeteshin ata të vitit 1913, duke denoncuar praninë e trupave greke rreth zonës së Korçës.

Hasan Prishtina e kishte porositur Nolin përpara nisjes për në Gjenevë që ta kishte gjithmonë në vëmendje pakicën shqiptare. Ky insistim dëshmon angazhimin e palëkundur të deputetëve të asaj kohe për fatin e shqiptarëve që kishin mbetur jashtë kufijve shtetërorë të përcaktuar dhunshëm.

Burim: Dielli
— Redaksia ZHURMA