Banka Zhvillimore në Kosovë mbetet e pathemeluar gjashtë vjet pas qeverisjes
Premtimi i Lëvizjes Vetëvendosje për krijimin e Bankës Zhvillimore nuk është realizuar ende, ndërsa kreditë e bizneseve dhe qytetarëve kanë tejkaluar shtatë miliardë euro.
Redaksia ZHURMA · · 3 min lexim
Krijimi i Bankës Zhvillimore në Kosovë vazhdon të mbetet i parealizuar gjashtë vjet pas fillimit të qeverisjes së saj të parë nga Lëvizja Vetëvendosje. Kushtet e funksionimit, financimi dhe kostoja e këtij institucioni mbeten të papërcaktuara nga Qeveria, ndërkohë që kreditë e qytetarëve dhe ndërmarrjeve kanë arritur në mbi shtatë miliardë euro në gusht të këtij viti, bazuar në të dhënat nga Banka Qendrore e Kosovës.
Sipas të dhënave të Bankës Qendrore të Kosovës, nga shuma e përgjithshme e kredive prej më shumë se shtatë miliardë eurosh, mbi katër miliardë euro u përkasin bizneseve. Sektori i tregtisë udhëheq me më shumë se 1.6 miliard euro të marra huaj, ndërsa prodhuesit kanë marrë rreth 800 milionë euro. Ndërmarrjet përballen me norma mesatare interesi prej rreth 7 për qind, ndërsa kategori të caktuara paguajnë deri në 7.8 për qind. Në shkurt të vitit 2021, kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, kishte deklaruar për kredi me norma interesi nën 3 për qind dhe afate më të gjata lehtësuese për kthim, por institucioni nuk është krijuar ende pesë vjet pas asaj deklarate.
Shpejtim Kuçi, drejtor menaxhues i kompanisë së këpucëve “Solid Shoes” në Suharekë, bëri me dije se bizneset detyrohen të nisin kthimin e kësteve bankare para se investimet e reja të sjellin të ardhura ose fitim. Ai vlerësoi se shteti është vonuar në krijimin e institucionit dhe tha se një bankë e tillë me norma më të ulëta dhe afate më të gjata kthimi do t'u mundësonte prodhuesve të rrisnin investimet. Në mars të këtij viti, Ministria e Financave njoftoi nënshkrimin e marrëveshjeve me Bankën Botërore në vlerë prej rreth 96 milionë eurosh për forcimin e sektorit financiar dhe lehtësimin e tregtisë, ku njëra marrëveshje prej rreth 50 milionë eurosh përfshin mbështetjen për th. Ndërkohë, ekspertët e ekonomisë vlerësojnë se banka mund të ndihmojë prodhimin vendor, por paralajmërojnë se sukseset varen nga pavarësia politike dhe menaxhimi profesional.
Në tregun financiar funksionon edhe Fondi Kosovar për Garanci Kreditore. Banka Botërore ka vlerësuar se deri në shkurt të vitit 2026, ky fond ka mbështetur me garanci mbi 20 mijë kredi me vlerë të përgjithshme prej më shumë se një miliard eurosh, duke ndihmuar afro 13 mijë ndërmarrje mikro, të vogla dhe të mesme. Gjithashtu, Banka Botërore ka vërejtur se mungesa e monitorimit sistematik e bën të vështirë vlerësimin nëse ky financim ka ndikuar në krijimin e vendeve të reja të punës. Fondi njoftoi në korrik për zgjerimin e programit të garancive të mbështetur nga Bashkimi Evropian dhe banka gjermane për zhvillim KfW.
Shpejtim Kuçi deklaroi se «dhe ende pa siguruar të hyra apo fitim, në muajin pasues duhet të fillojë pagesa e këstit të kredisë, me kamata të larta. Kjo është e papërballueshme për shumë biznese». Ai shoi gjithashtu se «Banka Zhvillimore duhet të ketë norma të ulëta të interesit, periudha afatgjata të kthimit dhe periudha ‘grejs’».
Pyetje e përgjigje
Sa është vlera e kredive të bizneseve në Kosovë?
Sipas të dhënave të Bankës Qendrore të Kosovës për muajin gusht, kreditë e bizneseve tejkalojnë katër miliardë euro, nga më shumë se shtatë miliardë euro që është vlera e përgjithshme e kredive.
Çfarë mesatareje të interesit paguajnë bizneset për kreditë?
Bizneset në Kosovë paguajnë mesatarisht rreth 7 për qind interes për kreditë bankare, ndërsa për kategori të caktuara kjo normë arrin deri në 7.8 për qind.
Sa kredi ka mbështetur Fondi Kosovar për Garanci Kreditore?
Deri në shkurt të vitit 2026, Fondi Kosovar për Garanci Kreditore ka mbështetur mbi 20 mijë kredi me vlerë prej mbi një miliard eurosh për afro 13 mijë ndërmarrje.
