Analizë e modeleve të reagimit pas verdiktit të Hagës për ish-krerët e UÇK-së

Një muaj pas shpalljes së aktgjykimit dënues ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së nga Dhomat e Specializuara në Hagë, vendimi i plotë ende nuk është publikuar. Në kohë të njëjtë, institucionet e Kosovës duke përfshirë Kuvendin, Qeverinë, Presidencën dhe Avokatin e Popullit, kanë zhvilluar një seri veprime dhe reagimesh që tregojnë një model të përsëritur: kërkesë për mbikëqyrje demokratike, formim i strukturave të koordinimit, diplomaci parlamentare dhe fjalë të forta politike kundër çfarë quhet "aktgjykim i padrejtë".

Modeli

Përsëritet modeli i kërkesës për transparencë dhe llogaritje. Avokati i Popullit, Naim Qelaj, ka prezantuar raportin e tij eks-oficio dhe ka kërkuar mekanizëm vendor për monitorim, theksojnë se Dhomat e Specializuara nuk janë nënshtruar kontrollit demokratik të institucioneve të Kosovës. Ky argument u përsërit në tryezën e 14 tetorit dhe u mbështet nga deputeti Besnik Tahiri, i cili kërkoi veprime konkrete pas raportit. Paralelisht, përshkallesohet retorika politike: Daut Haradinaj nga Aleanca shpall se qeveria ka qenë "më aggressive se Serbia" ndaj ish-krerëve, e quan negocimin e Ligjit për Specialen "pazar i ulët" dhe kritikon grupin punues të formuar nga Qeveria si pa buxhet dhe pa strategji. Në anën tjetër, kryeministri Albin Kurti paralajmëron vendim të rëndësishëm dhe themelon grupin punues të udhëhequr nga Glauk Konjufca, duke e quajtur aktgjykimin "i padrejtë juridikisht dhe moralisht". Presidentja Vjosa Osmani (Shiroka-Pula) ka vizituar familjet e dënuarve në Hagë, duke shprehur gatihem për mbështetje. Kuvendi, përmes kryetares Albulena Haxhiu, do të delegojë përfaqësues në grupin punues. Ndërkohë, ministri Andin Hoti vlerëson se ligji i ri nuk sjell ndryshime të mëdha për të dënuarit, ndërsa PDK-ja kërkon strategji në Komisionin për Punë të Jashtme. Modeli tregon dy rryma: një institucionale që kërkon mbikëqyrje dhe koordinim, dhe një politike që shpall luftë publike kundër vendimit dhe ndaj partnerëve ndërkombëtarë.

Këndvështrimet

• Avokati i Popullit (Naim Qelaj): Dhomat e Specializuara nuk janë nënshtruar kontrollit demokratik; kërkon mbikëqyrje të pavarur dhe mekanizëm vendor; shprehu ofendim për kamerat gjatë vizitës në Hagë.
• Besnik Tahiri (Aleanca): Institucionet duhet të veprojnë mbi bazën e fakteve pas raportit të Avokatit të Popullit; ngriti shqetësime për transparencën e zgjatjes së mandatit të Avokatit të Personit.
• Albulena Haxhiu (Kryetare e Kuvendit): Mirëprit themelimin e grupun punues; Kuvendi do të delegojë përfaqësues; vlerëson aktgjykimin si i padrejtë dhe të pasaktë; kërkon qasje të përbashkët shtetërore.
• Enver Hoxhaj (PDK): Ka frikë se aktgjykimi do të përdoret si armë për izolimin e Kosovës; diplomacia ndërkombëtare po instrumentalizon vendimin.
• Daut Haradinaj (Aleanca): Qeveria Kurti më aggressive se Serbia; negocimi i Ligjit për Specialen ishte "pazar i ulët"; grupi punues pa buxhet dhe strategji s'prodhon asgjë; deputetët nuk mundën të dalin pa gjakderdhje në seancën e 6 tetorit.
• Albin Kurti (Kryeministri): Aktgjykimi i padrejtë juridikisht dhe moralisht; themeloi grupin punues të udhëhequr nga Konjufca; paralajmëroi vendim të rëndësishëm; refuzon të përgjigjet kritikes ndërkombëtare.
• Vjosa Osmani (Presidentja): Takoi familjet e ish-krerëve në Hagë; vizitoi familjen e Jakup Krasniqit; ende nuk ka pranuar Ligjin për Specialen për nënshkrim.
• Andin Hoti (Ministër i Punës): Nuk pret ndryshime të mëdha nga ligji i ri për katër të dënuarit; ligji nuk mohon të drejtën e Gjykatës Speciale.
• Vlora Çitaku (PDK): E bindur se presidentja do të nënshkruajë Ligjin për Specialen; kujton zgjedhjen e saj nën brohoritje "UÇK, UÇK".
• Wigand (ekspert ndërkombëtar): Ndryshimet në Ligjin për Specialen janë në kundërshtim me obligimet e Kosovës.

Çfarë vjen

Publikimi i plotë i aktgjykimit nga Dhomat e Specializuara; fillimi i punës së grupun punues shtetëror me udhëheqjen e Glauk Konjufcës; delegimi i përfaqësuesit të Kuvendit në atë grup; nënshkrimi i Ligjit për Specialen nga Presidentja; vazhdimi i diplomacisë parlamentare në Komisionin për Punë të Jashtme; reagime të mëtejshme të Avokatit të Popullit për mbikëqyrjen; mundësia e veprimeve të konkreta nga aleanca opositore nëse grupi punues nuk jep rezultate.