Çfarë pritet të ndryshojë pas dhjetë vjetësh në Parkun Arkeologjik të Ulpianës?

PRISHTINË — Në prag të dhjetëvjetorit të inaugurimit të një pjese të lokalitetit arkeologjik të Ulpianës si Park Arkeologjik, Ministria e Kulturës dhe Turizmit ka hapur tender me titull "Renovimi i Parkut Arkeologjik Ulpiana". Tenderi, i ndarë në dy lot, parashikon sjelljen e energjisë elektrike dhe rregullimin e ujësjellësit e kanalizimeve me kosto të paraparë 79 mijë euro.

Kjo do të duhej të ishte punë e kryer. Parku u inaugurua në vjeshtën e vitit 2016, me tre sektorë. Në një dekadë, ka pasur muaj pa punonjës të angazhuar, nëntë vjet pa ciceronë (deri në shtator 2025 u emëruan dy), dhe stafi është ngrohur me bombola gazi. Ka pasur edhe raste kur fekalet s'janë mbledhur nga kompania e kontraktuar shkaku i mospagesës, dhe dyert e kabinave kanë qëndruar të mbyllura.

Mungesa e infrastrukturëve ka krijuar boshllëk sigurie. Në dhjetor 2024, vandalet thyen kontejnerët ku mbahen veglat e punës, vizatuan simbole satanike, dhe braktisën mesazhe — të mundësuar nga errësira. Arkeologu Milot Berisha, i cili ka udhëhequr kërkimet shkencore dhe tash menaxhon Parkun, kishte paralajmëruar se "mungesa e elektrifikimit ka krijuar një boshllëk sigurie".

Berisha kishte premtuar elektrifikim "smart" të katër sektorëve deri në qershor 2025, plus kamera 24-orëshe dhe tabela paralajmëruese. Asnjë prej tyre nuk u realizua. Masat emergjente që ndërmori njësia menaxhuese përfshinë vetëm inspektime të shpeshta dhe të paparalajmëruara, si dhe dy pajisje ngrohjeje me gaz.

Raporti i shtetit me Ulpianën ka alternuar progres e regres. Qeveria mbylli shpronësimin e 23 hektarëve në gusht 2024. Planin e menaxhimit, një dokument prej 47 faqesh, e miratoi në tetor 2023 — shtatë vjet pas inaugurimit. Emërimi i stafit menaxhues nga ministri Hajrulla Çeku erdhi në fund të tetorit 2024, duke përfshirë Bariu Zenelajn si kryesues, Milot Berishën, Ilir Culajn, Festa Nelën dhe një anëtar nga Komuna e Graçanicës. Shteti ka investuar mbi një milion euro ndër vite në "Ulpianë".

Plani parashikon themelimin e laboratorit dhe hartimin e planit të konservimit deri më 2026, si dhe vendosjen e rrjetit të instalimeve elektrike dhe ujësjellësit deri më 2025. Në tre hektarë të parkut, vizitorët që nga viti 2016 mund të shohin banja romake, tempull, bazilikë të fortifikuar me katër kulla (vetëm një e gatshme), vila suburbane të shndërruar në nekropoli verior, dhe bazilikën episkopale. Kërkimet e vitit 2023 në bazilikën më të madhe të zbuluar në Ballkan zbuluan mbishkrim latin që vërtetoi se perandori Justinian personalisht inicioi ndërtimin e qytetit Justiniana Secunda, i cili u inaugurua në vitin 545.

Stafi aktual i është gëzuar thirrjes publike, por ka zgjedhur heshtjen. "Kanë folur tash e një dekadë." Tenderi është hap, por historia e premtimeve të pambajtura e bën të vështirë besimin se kjo dekadë do të mbyllet me drita të ndezura.

Burim: Koha.net
— Redaksia ZHURMA