Pse mbetet themelore hapja e arkivave serbe për të zhdukurit?
Në përfundimin e projektit për dokumentimin e kujtesës, zyrtarët e Kosovës dhe BE-je kërkojnë hapje arkivash për 1.560 persona të zhdukur gjatë luftës.
PRISHTINË — Mbyllja e projektit "Shpalosja e së Vërtetës: Luftimi i Gazetarisë Monoetnike dhe Avokimi për Personat e Zhdukur në Kosovë" shënoi një thirrje urgjente ndaj Serbisë: të hapë arkivat ushtarake, policore dhe shtetërore që mund të përmbajnë informacione për rreth 1.560 persona të zhdukur gjatë luftës.
Presidentja në detyrë Albulena Haxhiu theksoi se familjet e të zhdukurve vazhdojnë të presin përgjigje, jo përfundimin e projektit. "Për familjet kjo është kërkesa e vetme: ta dinë ku janë më të dashurit e tyre," tha Haxhiu, duke akuzuar Serbinë se mban përgjegjësi të drejtpërdrejtë për mungesën e informacioneve.
Sipas Haxhiut, varrezat masive të zbuluara në territorin e Serbisë kanë bërë të qartë se fshehja e gjurmëve ka qenë e qëllimshme. Në ato arkiva mund të gjenden urdhra për varrime, zhvarrime dhe vendndodhje që familjet presin prej më shumë se një çerek shekulli.
Zëvendësshefja e Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë, Eva Palatova, tha se BE mbështet drejtësinë tranzicionale dhe pajtimin në rajon. "Drejtësia për viktimat, përgjegjësia për autorët e krimeve dhe përgjigjet për familjet nuk janë çështje opsionale," deklaroi Palatova.
Projekti realizoi 80 intervista në të gjithë Kosovën me më shumë se 200 orë materiali të dokumentuar për familjet e të zhdukurve. Drejtoresha e BIRN Kosova, Jeta Xharra, tha se qëllimi ishte dokumentimi i rrëfimeve dhe ruajtja e kujtesës për brezat e ardhshëm.
Projekti u zbatua nga BIRN Kosova dhe ACDC me mbështetjen e Bashkimit Evropian, me qëllim promovimin e së vërtetës, kujtesës, llogaridhënies dhe pajtimit në Kosovë. Ai shkoi përtej dokumentimit të mënyrës së zhdukjes, duke sjellë historitë e plotë të jetës për brezat ardhshëm.
Haxhiu kërkoi që partnerët ndërkombëtarë ta trajtojnë hapjen e arkivave serbe si detyrim të qartë të Serbisë ndaj familjeve dhe ndaj historisë. Rreth 1.600 persona akoma janë në listat e të pagjeturve, duke shpresuar për përgjigjet që kanë pritur më shumë se 25 vitesh.
Burim: RTV21
— Redaksia ZHURMA