Pse kërkojnë njerëzit shpëtim në 'Tyrbën e çikave'?

GJAKOVË — Në oborrin e familjes Bejtullahu, ku ende jetojnë pasardhësit e saj, gjenden pesë varre të vajzave të flijuara tre shekuj më parë. Njerëzit kërkojnë shpëtim aty sepse besojnë se çikat kanë fuqi mbrojtjeje e shëruese: vendi është kthyer në pikën më të vizituar të lagjes, njohur si "Tyrbja e çikave".

Dushi, pjesëtare e familjes, ndez çdo natë një dritë te varret dhe vendos qirinj në një vend të ndërtuar me llamarinë. "Nëse nuk u ndezim dritën, ato do të vijnë dhe do të na trokasin në derë," thotë ajo. Fqinji Ismail kujton se dikur një enë me ujë dërgohej te varret çdo natë dhe gjendej bosh të nesërmen.

Vizitorët që largohen me shpresë shpesh kthehen më vonë të buzëqeshur, pasi hallet u janë zgjidhur, tregon Dushi. Çikave, thotë ajo, nuk u pëlqen muzika pranë varreve: para shumë vjetësh, në një aheng të organizuar në oborr, në pemën 150-vjeçare u shfaqën papritur gjarpërinj e bolla.

Besohet se ngjarja ndodhi një ditë të mërkurë, prandaj qindra familje gjakovare që besojnë në këtë histori nuk lajnë rrobat të mërkurave, traditë ende e pranishme në këtë lagje, siç tregon Dushi. Varret janë shndërruar në tyrbe, ku hallexhinj vijnë çdo ditë për zijaret.

Historiani gjakovar Masar Rizvanolli thotë se varret kanë rëndësi të veçantë kulturore, fetare dhe historike. Sipas tij, populli e shndërroi heroizimin e çikave në tyrbe si mesazh largpamës për brezat e ardhshëm, ndërsa vajzat e Gjakovës u bënë burim frymëzimi për rininë në luftën çlirimtare, sa herë që vendi ishte në rrezik.

Rizvanolli shton se "Tyrbja e çikave" përbën edhe dëshmi materiale për ekzistencën e popullsisë shqiptare në Kosovë, edhe para dyndjes së madhe serbe. Gjatë luftës së fundit, familja Mandush tregon se çikat iu shfaqën në ëndërr vajzës së tyre dhe e siguruan se armiku nuk do t'u afrohej shtëpisë.

Të gjitha shtëpitë fqinje u dogjën gjatë luftës, ndërsa shtëpia e familjes Mandush shpëtoi pa asnjë dëm — një fakt që, sipas tyre, forcoi edhe më shumë besimin te fuqia mbrojtëse e çikave. Tre shekuj pas flijimit, varret mbeten vend i shenjtë ku gjakovarët ende kërkojnë prehje dhe zgjidhje për hallet e tyre.

Burim: BalkanWeb
— Redaksia ZHURMA