KE kritikon Maqedoninë për financim të shëndetësisë

Financimi i pamjaftueshëm i shëndetësisë publike, largimi i kuadrit mjekësor, qasja e pabarabartë në shërbimet shëndetësore dhe kontrolli i pamjaftueshëm i duhanpirjes në hapësira të mbyllura janë konstatuar në Raportin e fundit për përparimin e Maqedonisë së Veriut për vitin 2026 nga Komisioni Evropian. Dokumenti zyrtar thekson gjithashtu se shteti nuk ka miratuar ende strategji për mbrojtjen e konsumatorëve dhe nuk ka vendosur platformë adekuate në internet për informimin e tyre.

Sistemi shëndetësor në vend vazhdon të përballet me probleme serioze strukturore, ndërsa qytetarët nga xhepi i tyre mbulojnë deri në 42 përqind të shpenzimeve shëndetësore, gjë që përbën pengesë të konsiderueshme për qasje të barabartë, sipas gjetjeve të përfshira në Kapitullin 28 të Raportit. KE-ja thekson se pavarësisht rritjes së lehtë të fondeve të destinuara për shëndetësinë publike gjatë vitit 2025, financimi mbetet larg mesatares së Bashkimit Evropian.

Sipas Raportit të Komisionit Evropian, mbrojtja shëndetësore universale sigurohet pa pagesë përmes shëndetësisë primare, por pacientët detyrohen të paguajnë për shërbime të caktuara spitalore, kontrolle specialistike dhe barna. Komisioni Evropian vlerëson se shtrirja, disponueshmëria e shërbimeve specialistike dhe shpërndarja gjeografike e tyre janë joadekuate. Njëkohësisht, raportohet se numri i infermiereve në 100.000 banorë mbetet nën mesataren evropiane, ndërsa vazhdon largimi i punonjësve shëndetësorë nga sektori publik drejt atij privat ose jashtë vendit.

Posaçërisht shqetësuese janë gjetjet për sëmundjet malinje, ku KE-ja konstaton rritje të numrit të rasteve të regjistruara me kancer dhe të shkallës së vdekshmërisë gjatë vitit të kaluar. Edhe pse zbatohen fushata skriningu për kancerin e zorrës së trashë dhe të gjirit, testimi për HPV ende nuk është vendosur në skriningun për kancerin e qafës së mitrës, ndërsa mjetet e kufizuara buxhetore dhe mungesa e kuadrit ndikojnë negativisht edhe te shëndeti mendor i fëmijëve dhe adoleshentëve.

Lidhur me kontrollin e duhanit, KE-ja thekson se Maqedonia e Veriut duhet të miratojë ligj të ri për harmonizim me rregullat evropiane, ndërsa zbatimi i tij do të paraqesë sfidë serioze. Sipas Raportit, pirja e duhanit tolerohet pa sanksione në hapësira të mbyllura, përfshirë institucione publike, shëndetësore dhe restorante. Për më tepër, Komisioni shton se Plani kombëtar akcionar për rezistencën antimikrobike për periudhën 2026–2028 nuk është miratuar ende, ndërsa vendi dërgon të dhëna në sistemin evropian që nga viti 2016.