IKD i kërkon Ministrisë së Drejtësisë të zgjasë konsultimin për Projektkodin Civil

Instituti i Kosovës për Drejtësi i ka kërkuar Ministrisë së Drejtësisë që të zgjasë afatin e konsultimit publik për Projektkodin Civil të Republikës së Kosovës në të paktën 30 ditë kalendarike, pas publikimit të dokumentit prej 1,630 nenesh më 27 tetor 2026 dhe caktimit të 16 nëntorit 2026 si afat përfundimtar për dorëzimin e komenteve.

Sipas organizatës, ky proces u lë profesionistëve juridikë, institucioneve të drejtësisë, universiteteve, shoqërisë civile dhe grupeve të interesit vetëm 15 ditë pune për shqyrtimin e një akti voluminoz. Dokumenti në fjalë synon rregullimin e fushave kyçe të së drejtës civile, ku hyjnë marrëdhëniet e detyrimeve, pronësia, familja si dhe trashëgimia. Instituti nëgzon se kjo periudhë është objektivisht e pamjaftueshme për të bërë analizë të thelluar juridike, krahasim me legjislacionin në fuqi e standardet ndërkombëtare, si dhe për vlerësimin e pasojave praktike për qytetarët.

Në reagim thuhet se baza ligjore për këtë kërkesë mbështetet në Rregulloren e Punës së Qeverisë nr. 17/2024, konkretisht në nenin 51 paragrafi 2 dhe nenin 52 paragrafi 1.1, të cilët lejojnë zgjatjen deri në 30 ditë ose përsëritjen e konsultimit për akte me kompleksitet të veçantë. Megjithatë, Instituti i Kosovës për Drejtësi vëren se Rregullorja e vitit 2024 përfaqëson një regres krahasuar me Rregulloren nr. 05/2016 për Standardet Minimale për Procesin e Konsultimit Publik, e cila parastehte mundësinë e zgjatjes deri në 60 ditë kalendarike për dokumente komplekse.

Organizata e ndërlidh këtë ngushtim kohor edhe me menaxhimin e procesit nga vetë ministria, duke theksuar se vonesat në planifikim dhe publikim nuk duhet të shërbejnë si arsyetim për të kufizuar kohën e qytetarëve. Po ashtu, është nëvizuar një mospërputhje procedurale me Programin e Projektligjeve të Qeverisë të miratuar më 6 tetor 2026, ku afati për procedimin e Projektkodit Civil ishte caktuar më 15 nëntor 2026, pra një ditë përpara se të mbyllej zyrtarisht konsultimi publik më 16 nëntor.

Ndonëse mbështet miratimin sa më të shpejtë të Kodit Civil për përmbushjen e Agjendës së Reformave, Instituti i Kosovës për Drejtësi paralajmëron se një procedim i ngutshëm rrezikon të prodhojë dispozita të paqarta, kundërthënëse dhe probleme afatgjata gjatë zbatimit. Për këtë arsye, i kërkohet ekzekutivit që të harmonizojë programin legjislativ, të rishqyrtojë kufirin prej 30 ditësh për aktet komplekse, të sigurojë analizë substanciale të komenteve dhe të organizojë diskutime gjithëpërfshirëse me ekspertët.

«Kështu, për një nga aktet më të rëndësishme dhe më voluminoze të sistemit juridik të Kosovës, janë lënë në dispozicion vetëm 15 ditë pune për konsultim publik», thuhet në reagimin e Institutit të Kosovës për Drejtësi. Më tej shtohet: «Miratimi i nxituar i një kodi të kësaj rëndësie mund të prodhojë dispozita të paqarta, kundërthënëse dhe probleme afatgjata në zbatimin e tyre».