Sa e vërtetë është toleranca fetare ndër shqiptarë?

PRISHTINË — Vdekja tragjike e hoxhës nga Dragashi e ringriti sërish debatin mbi tolerancën fetare ndër shqiptarë. Hoxhë Hysamedin Abazi, imam i njohur në Prishtinë, shtron pyetjen e hidhur: "Ka kohë që kam filluar të mendoj se ndoshta po e gënjejmë veten kur themi se jemi populli më tolerant ndaj atyre që kanë përkatësi tjetër fetare."

Fenomeni i intolerancës nuk është i ri, por interneti dhe rrjetet sociale, shkruan Abazi, "na kanë zbuluar një realitet jo pak të hidhur": intolerancë nga "një pjesë jo e vogël e shqiptarëve ndaj shqiptarëve me përkatësi tjetër fetare," e maskuar për kohë.

Vëzhgimi i tij kryesor: faqet e hoxhallarëve — të shkruara zakonisht "me tone të arsyeshme dhe pa ofenduar askënd" — mbushen me komente "tejet ofenduese dhe nënçmuese," sidomos nga disa komentues katolikë shqiptarë, të cilët "nuk hyjnë aty për t'u informuar apo për të debatuar në mënyrë të qytetëruar, por vetëm për të nënçmuar dhe ofenduar hoxhallarët, Islamin dhe komunitetin mysliman shqiptar."

Abazi nuk pretendon se fenomeni është njëkahësh. "Nuk pretendoj se disa myslimanë shqiptarë nuk veprojnë në mënyrë të ngjashme ndaj shqiptarëve katolikë," shkruan ai. Megjithatë, sipas vëzhgimit të tij, numri i rasteve dhe "gjuha e përdorur nuk duket të jenë në të njëjtin nivel" me atë që vjen nga ana tjetër.

Trashëgimia e harmonisë fetare, e ndërtuar "ndër breza nga hoxhallarët dhe priftërinjtë," "duket se në dekadat e fundit po zbehet," shkruan Abazi. Porositë e arta të figurave historike "rrezikojnë të mbeten vetëm si kujtime" — jo vlera të jetuara.

Pyetja qendrore e esesë: a ishte harmonia fetare shqiptare "vetëm një iluzion nga ana jonë" — njëri që, duke e përsëritur shpesh, "u bë realitet për ne, por jo për të tjerët"? "Harruam se të tjerët ndiheshin ndryshe karshi nesh, ose ndoshta deshëm ta harronim," shkruan ai.

Abazi mbyll me tri citate historike panshqiptare: Myftiun Vehbi Agolli ("Pa bashkim të shqiptarëve, pa dallim feje, nuk mund të ketë Shqipëri të fortë"), françeskanin Gjergj Fishta ("Vërtet kemi Bajram e Pashkë, por Shqipninë e kemi bashkë") dhe Haxhi Zekën ("Bashkimi i shqiptarëve është më i fortë se çdo dallim feje").

Burim: Të Sheshi
— Redaksia ZHURMA