Hungaria hap dosjet e Sigurimit kur Tirana nuk ka bërë dekomunistizimin

Më 4 nëntor 2026, Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist, duke bërë publike përmes qeverisë së Péter Magyar dhe partisë Tisza emrat e rreth 50 deri në 60 mijë personave që bashkëpunuan ose u monitoruan nga shërbimet sekrete midis viteve 1945 dhe 1989. Platforma nyitottaktak.hu do t'i bëjë të kërkueshme dhe do t'i ekspozojë këto dokumente, ndërsa në Shqipëri protestat e këtyre ditëve po sjellin sërish në sheshe dhe rrugë thirrjen «poshtë komunizmi» nga grupe të rinjsh që nuk e kanë jetuar asnjë ditë të diktaturës.

Gjatë 35 viteve të tranzicionit të deritanishëm, shteti shqiptar nuk hapi dosjet e plota të Sigurimit, nuk bëri pastrim real të aparatit dhe e la shtresën e të përndjekurve politikë të pambështetur, ndërkohë që në dekadën e parë të demokracisë ish-kuadrot e Komitetit Qendror dhe Byrosë Politike u ricikluan shpejt. Sipas shkrimeve të publikuara, në krye të Partisë Socialiste më vonë erdhi Edi Rama, biri i Kristaq Ramës dhe nipi i Spiro Kolekës, i cili zëvendësoi ish-nomenklaturën me bijtë e Bllokut në një mirëkuptim mes trashëgimtarëve të vjetër dhe të rinj.

Qeveria e Magyar ka deklaruar nga ana e saj se «Ky vërtet është një hap i vonuar, por real, i lidhur me 70-vjetorin e Revolucionit të 1956-ës, që synon transparencë dhe përballje me të kaluarën». Sipas të dhënave të bëra publike, në një fazë të dytë të parashikuar në shkurt 2027, Hungaria do të sjellë gjithashtu rreth 9 mijë dosje të detajuara, ndërsa në Shqipëri pas viteve devedhjetë ish-oficerët, ushtarakët, policët dhe mësuesit e përgatitur ideologjikisht u shfaqën menjëherë si të përndjekur për të përfituar azil ose për t'u rikthyer sa herë që Partia Socialiste kishte nevojë.

Sipas analizës së botuar rreth situatës në vend, shtresa e diktaturës shfrytëzohet politikisht nga pushteti, siç ndodh në raste kur përmenden figura të caktuara, ndërsa kryeministri i Shqipërisë, sipas të dhënave të burimeve, jo një herë në parlament satirizon dhe tallet me partitë tradicionale si Balli Kombëtar. Për brezin e ri që sot proteston, kjo thirrje pëfaqëson një simbol kundër klientelizmit, mungesës së transparencës, korrupsionit të paparë dhe vazhdimësisë së privilegjeve të dikurshme, në një shoqëri që nuk ka bërë ende llogari me të kaluarën.