Si të mbrohesh nga gastroenteriti dhe ngrohja ekstreme këtë verë?

PRISHTINË — Drejtori i Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prishtinë (QKMF), Valdet Hashani, në një intervistë për Ekonomia Online, paralajmëroi që veri do të sjellë rrezik të rritur shëndetësor, duke përfshirë gastroenteritë verore, temperaturat e larta dhe ekspozimin ndaj diellit, veçanërisht me kthimin e madh të diasporës dhe vizitat në bregdetin shqiptar. Ai theksoi tre komponente themelore të parandalimit: veshja, ushqimi dhe hidratimi.

Hashani këshilloi qytetarët të vishen rroba të çelëta me ngjyra të hapura — të bardha ose ngjyra të tjera të ndriçmuara — për të reflektuar dritën dhe të absorbojnë më pak nxehtësi, duke shmangur rrobët e errëta. Në lidhje me ushqimin, ai kërkoi të shmanget konsumi i produkteve që kontaminohen lehtë si produktet e qumështit, të mishit dhe akulloret, sepse bakteriet si stafilokoku dhe streptokoku përhapen shumë shpejt në akullore nëse nuk ruhen mirë në frigorifer; tashmë një rast i tillë mund të shkaktojë gastroenterit kontagjoz që infekton të gjithë familjen. Ai theksoi se duhet të jetë të kujdesshëm edhe ku blehen akulloret, veçanërisht në bregdet.

Për hidratim, drejtori tha se uji është më i mirë, ndërsa pijet energjike dhe me gaz duhet të shmangohen plotësisht gjatë ditëve me temperaturë të lartë; birra mund të konsumohet me mesurë, por alkooli në saj mund të përkeqësojë efektin e nxehtësisë mbi organizëm.

Një paralajmërim kritik u drejtua ndaj lënjes së fëmijëve ose kafshëve shtëpiake në automjete të mbyllura — madje për dy-tre minuta — sepse temperatura brenda makinës bëhet vdekjeprurëse në sekonda, dhe vonesat e papritura në stacione mund të zgjasin kohën ekspozimiisht.

Ekspozimi drejtpërdrejtë në diell midis orës 10:00 dhe 17:00 duhet të shmangohet duke kërkuar strehë të freskëta dhe duke përdorur kremra mbrojtëse me faktor mbi 30 për të rritur dhe mbi 50 për fëmijët, për të parandaluar dëmtimet e lëkurës dhe proceset malinje. Grupet më të ndjeshme përfshijnë fëmijët nën 5 vjeç, të moshuarit dhe ata me sëmundje kronike kardiovaskulare dhe respiratore, të cilët duhet të ekspozohen vetëm pas orës 17:00 ose para 10:00 të mëngjesit.

Hashani informoi se QKMF-ja ka botuar një revistë verore me këshilla të detajuara, e cila është e katërta në seri tremujore (pranverë, verë, vjeshtë, dimër) dhe gjendet në uebfaqen zyrtare dhe në Facebook; revista është e kryeqytetit por shërben për edukimin shëndetësor të të gjithë popullatës, duke përfshirë pacientët që vijnë nga rajone të tjera për punë.

Në lidhje me përgatitjen për sezonin, QKMF-ja ka hapur konkurs për staf të ri — mjekë dhe infermierë — pasi procedura u shtua për arsye subjektive dhe objektive, përfshirë zgjedhjet; drejtori shprehu optimizëm se brenda disa muajve do të plotësohet numri i kërkuar, dhe nëse do të nevojitet, personeli do të thërret edhe nga pushimi. Aktualisht shërbimet funksionojnë pa vështirësi, me mjekë të shpërndarë mirë dhe zëvendësime të rregullta në tri qendra 24-orëshe, përfshirë Qendrën e Mjekësisë Urgjente dhe Urgjencën e Qytetit.

Hashani shtoi se mjekësia familjare po kalon në sistem njëndërrimësh (8 orë, p.sh. 07:00–15:00 ose 08:00–16:00), sipas modelit perëndimor, dhe që termimet për raste jo-urgjente — si analizat, strishat, kontrolllet e diabetit, hipertensionit, astmës dhe proceseve malinje — janë plotësisht normale dhe nuk kërkojnë trajtim aty për aty.

Burim: Ekonomia Online, Gazeta Dukagjini, Klan Kosova
— Redaksia ZHURMA