Si e shpërndanë jeniçerët salepin nëpër botë dhe pse e pimë sot?

TIRANË — Salepi është një nga pijet më të vjetra dhe më popullore në botë, i njohur njëherësh për shijen e rrallë dhe vlerat shëndetësore. Përgatitet nga zhardhokët e orkideve të egra — lahen, zihen, thahen dhe shtypen deri sa bëhen pluhur — duke i dhënë pijes aromën e veçantë dhe trashësinë karakteristike.

Jeniçerët e perandorisë Otomane ishin ata që e shpërndanë salepin nëpër shumë vende të botës gjatë kryqëzatave. Ishin mjaft të dhënë pas kësaj pije sepse u jepte shëndet të plotë gjatë luftërave. Salepi njihet si "Energjia botanike" që nga shekulli i tretë para erës sonë — emërtim i fituar nga shekuj me praktikë.

Burimi botanik i salepit është orkideja e egër e njohur shkencërisht si Orchis mascula. Pluhuri i saj përmban polisakaride dhe basorinë — mikroorganizma që, kur bien në kontakt me lëngun e nxehtë, trashen njësoj si mielli i misrit. Kur lëngu arrin trashësinë e duhur, hidhet në filxhan dhe shërbehet me kanellë.

Receta shtëpie është e thjeshtë: një lugë gjelle pluhur salepi, dy gota qumësht dhe dy lugë sheqer hidhen bashkë dhe përzihen në nxehtësi të ulët për rreth dhjetë minuta, derisa masa të trashet. Mund t'i shtohen lëng trëndafili ose portokalli, fistik apo arra, sipas dëshirës.

Salepi pihet kryesisht i nxehtë gjatë periudhave të gripit, kollës dhe bronkitit. Besohet se forcon zemrën, rrit nivelet e energjisë dhe lehtëson problemet e aparatit tretës. Sot konsiderohet edhe si ndihmës kundër varësisë ndaj alkoolit — një sërë efektesh të dokumentuara prej shekujsh.

Botanistët e lashtë besonin se pluhuri i orkidesë, i përzier me qumësht dhie, u jepte meshkujve fuqi të pashtershme. Shkrimtarët viktorianë britanikë e rekomandonin për fëmijët dhe ata që rikuperonin pas sëmundjeve. Pija kombinon shijen, aromën dhe historinë — dhe kënaq, sipas burimit, "qiellzën, shpirtin dhe mendjen" njëherësh.

Burim: Ekonomia Online
— Redaksia ZHURMA