Rashiti: Kosova dhe Ballkani nuk janë më prioritet për SHBA-në dhe BE-në

Kosova dhe Ballkani Perëndimor nuk përbëjnë më prioritete kryesore për politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Evropian. Naim Rashiti, drejtor ekzekutiv i Grupit për Hulumtimin e Politikave të Ballkanit (BPRG), vlerësoi se ndryshimet në administratën amerikane kanë sjellë një qasje më të përqendruar në marrëdhëniet dypalëshe.

Sipas Rashitit, vëmendja ndërkombëtare është zhvendosur nga rajoni për shkak të zhvillimeve të reja globale dhe konflikteve të ndryshme ndërkombëtare. Ai përmendi përplasjet në Ukrainë, vatrat e reja në Lindjen e Mesme dhe luftën me Iranin si faktorë që kanë ndryshuar të gjitha prioritetet në rrafshin global, duke përfshirë ndikimin e tyre të drejtpërdrejtë në sektorin energjetik dhe në furnizimin me derivate.

Drejtori i BPRG-së sqaroi se administrata e re në Uashington po zbaton një politikë ad hoc që mbështetet në marrëdhënie bilaterale me vende si Kosova, Shqipëria, Serbia, Greqia dhe Turqia. Kjo qasje radikale shmang multilateralizmin tradicional dhe bashkëpunimin përmes organizatave ndërkombëtare si NATO-ja apo mekanizmave të tjerë, duke e bërë të vështirë parashikimin e qëndrueshmërisë së politikave të ardhshme amerikane.

Pavarësisht kësaj situate, Rashiti vuri në dukje se Kongresi dhe Senati amerikan kanë miratuar disa rezoluta dhe ligje që vazhdojnë të formësojnë qëndrimin zyrtar ndaj rajonit. Sidoqoftë, ai nërmendi se Ballkani Perëndimor ka humbur vëmendjen e gjatë që gëzonte prej vitesh dhe nuk ndodhet më në qendër të agjendave ndërkombëtare për sigurinë, integrimin apo zhvillimin ekonomik.

Në këtë kuadër, eksperti i politikave nëlinjoi se udhëheqësit në Prishtinë dhe në vendet e rajonit duhet të mobilizohen për të zgjidhur vetë mosmarrëveshjet e tyre. Ai u shpreh se rajoni duhet të ndërtojë bashkëpunim të ngushtë dhe të ulë varësinë nga aktorët e jashtëm, duke sjellë në vëmendje mesazhet drejtuar Evropës për marrjen e përgjegjësive vetjake të mbrojtjes dhe zhvillimit.

«Shiko, shumëçka ka ndryshuar në botë, nga konfliktet e reja, jo vetëm në Ukrainë, pas dhe pas Ukrainës, po Lindja e Mesme, lufta me Iranin, kjo ka ndryshuar gjithë prioritetet globale. Përfshi ndikimin në energjetik, në furnizimin me derivate, e kështu me radhë. Një, ky është ndryshimi i madh. Ndryshimi më i madh i dytë ka të bëjë me ndryshimin e administratës. Administrata e re amerikane ka sjellë shumë ndryshime të mëdha, qasje tërësisht të ndryshme, radikale, kundrejt asaj politike multilaterale, e cila ka funksionuar relativisht mirë në raport me BE-në, sidomos dhe NATO-n», tha ai.

«Dhe ky duhet të jetë mësimi për politikën kosovare, meqë po flasim për Kosovën, por për Ballkanin, që duhet të ketë një zgjim dhe mobilizim për të bërë politikën. Kjo ndodh edhe me BE-në, nëse kujtohet fjalimi i nënpresidentit Vance në Mynhen, ku i tha ‘Bëj Evropës mjaft më, keni qenë të mbrojtur, keni jetuar nën mbrojtjen amerikane për 80 vite, zgjohuni ndërtoni nën mbrojtjen e juaj’. Edhe kështu, kjo vlen edhe për Ballkanin. Mjaft më, zgjohuni, vendosni bashkëpunimin, zgjidhni problemet, bëni zhvillimin, konsolidoni me sa më pak varësi nga aktorët e jashtëm», deklaroi më tej ai.