Kriza në Iran, inflacioni vjetor arrin në 89.9 për qind në shtator

Qytetarët në Iran po përballen me rritje të drastike të kostos së jetesës, teksa norma vjetore e inflacionit arriti në 89.9 për qind në shtator. Paga mujore në vend vlerësohet të jetë rreth 100 dollarë, ndërsa zhvlerësimi i rialit dhe sanksionet ndërkombëtare kanë goditur rëndë fuqinë blerëse të familjeve iraniane.

Sanksionet ndërkombëtare të vendosura prej viteve ndaj ekonomisë së Republikës Islamike, së bashku me inflacionin e vazhdueshëm, kanë përkeqësuar gjendjen financiare në vend. Vështirësitë ekonomike shërbyen si një nga faktorët kryesorë që nxitën protestat e janarit, të cilat u shtypën me dhunë vdekjeprurëse nga autoritetet iraniane. Presioni mbi ekonominë u rrit më tej pasi SHBA-ja dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt, ngjarje që shkaktoi dëme të shumta në infrastrukturë. Për më tepër, tregtia është penguar nga bllokada detare amerikane ndaj porteve iraniane që kufizoi eksportet e naftës dhe importet, si dhe nga përpjekjet e Teheranit për të kontrolluar Ngushticën e Hormuzit përmes sulmeve mbi transportin detar. Në gusht, Departamenti amerikan i Thesarit nisi një fushatë të re sanksionesh të emërtuar nga zyrtarët si «Dita D ekonomike» për të izoluar më tej financiarisht vendin.

Sipas të dhënave të publikuara nga platforma e verifikimit të fakteve Factnameh me seli në Kanada, një shportë me 11 produkte ushqimore bazë kushtonte 56 milionë rialë (20.70 dollarë) për person në shtator. Për një familje prej tre anëtarësh, kjo kosto kapte vlerën e më shumë se 168 milionë rialëve (61.70 dollarë). Ndërkohë, kuponi ushqimor prej 10 milionë rialësh (3.67 dollarë) që ndan qeveria mbulon më pak se 18 për qind të kostos për person, duke shënuar rënie nga rreth 30 për qind sa mbulonte në dhjetor të vitit 2025.

Rritja e çmimeve vërehet drejtpërdrejt në produktet ushqimore bazë në tregjet lokale. Përgatitja e pulës me barberi në shtëpi kushton pothuajse dyfish më shumë krahasuar me një vit më parë. Gatimi tradicional ghormeh sabzi me oriz arrin kostoni deri në 23 milionë rialë (8.45 dollarë), ndërsa qoftet me patate të njohura si kookoo sib zamini kushtojnë rreth 4 milionë rialë. Hulumtimet në terren të realizuara nga Radio Farda në Teheran tregojnë se familjet po detyrohen të ndryshojnë prioritetet e blerjeve dhe të heqin dorë nga ushqimet bazë ose nga aktivitetet e zakonshme të shtresës së mesme.

Një grua e sapomartuar në Teheran tregoi për Radio Farda se paratë e caktuara për dasmë iu desh t'i përdorte si kapar për banesë dhe tani punon në dy ndërrime bashkë me bashkëshortin për të shlyer kredinë. Një tjetër banore deklaroi se moshën e rritjes së fëmijëve po e përballojnë duke iu ruajtur atyre mishin e kuq dhe pulën, ndërsa vetë prindërit konsumojnë bishtajore dhe zëvendësues të tjerë nga frika se çmimet do t'i detyrojnë ta largojnë mishin përfundimisht nga dieta.