Pse po përdorin vendet e Ballkanit Inteligjencën Artificiale pa rregulla?

TIRANË — Një analizë e re tregon se vendet e Ballkanit Perëndimor po e përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale në administratën publike, por pa një kuadër ligjor të plotë që ta rregullojë këtë proces.

Analiza, e realizuar nga Radio Europa e Lirë, thekson se në Bosnje dhe Hercegovinë, Kosovë, Mal të Zi dhe Serbi mungojnë ligje të posaçme për përdorimin e chatbot-eve apo sisteme të tjera të AI. Në shumicën e rasteve nuk ekzistojnë as rregulla të brendshme dhe as evidencë e qartë për mënyrën se si përdoren këto teknologji, ndonëse përdorimi i tyre është tashmë real dhe masiv.

Vendet e rajonit janë në faza të ndryshme përafrimi me standardet e Bashkimit Europian, i cili ka miratuar Aktin për Inteligjencën Artificiale (AI Act) - ligji i parë gjithëpërfshirës në botë për këtë fushë. BE-ja parashikon ndalim të disa përdorimeve dhe rregulla të rrepta për sigurinë, transparencën dhe mbrojtjen e të dhënave.

Në Bosnje dhe Hercegovinë, disa institucione lejojnë përdorimin e kufizuar të AI-it vetëm për detyra teknike, por ndalojnë futjen e të dhënave personale ose sekrete në platformat publike. Në Kosovë, përdorimi zyrtar është ende i kufizuar, por po testohen zgjidhje digjitale dhe po punohet për harmonizim me rregullat e BE-së.

Mali i Zi dhe Serbia janë më të avancuara në përdorimin praktik të IA-së në shërbime publike, përfshirë chatbotë në administratën tatimore dhe portale qeveritare, ndërsa po përgatisin edhe korniza ligjore të reja. Ekspertët paralajmërojnë se mungesa e rregullave rrit rrezikun për keqpërdorim të të dhënave personale dhe sigurisë së informacionit.

Ata theksojnë se AI mund të ndihmojë në përshpejtimin e punës, por përgjegjësia përfundimtare mbetet gjithmonë te njeriu që e përdor. Raporti i Radio Evropa e Lirë, i cili është baza e kësaj analize, nënvizon se ndërsa disa vende kanë filluar të përdorin AI në mënyrë praktike, mungesa e rregulloreve dhe mungesa e transparencës mbeten sfida kryesore për rajonin.

Burim: Top Channel, https://top-channel.tv/2026/07/03/ia-pa-rregulla-ne-ballkan-analiza-po-perdorin-inteligjencen-artificiale-pa-nje-kuader-te-plote-ligjor/
— Redaksia ZHURMA