Pellazgët

Pellazgët, popull i lashtë parahelenistik që konsiderohet si popullsia autoktone e Greqisë dhe e rajonit të Egjeut përpara ardhjes së fiseve helenike. Burimet e lashta greke, midis të cilave Herodoti (Historitë, I.56-58), Thukididi (Historia e Luftës së Peloponezit, I.3) dhe Straboni (Gjeografia, V.2.4), i përshkruajnë pellazgët si banorët më të vjetër të Greqisë, Kretës, ishujve të Egjeut dhe brigjeve të Azisë së Vogël. Emri i tyre lidhet me rajone të ndryshme: Tesalia (Pellazgjiotida), Arkadia, Argolida, Atiка dhe ishujt e Egjeut. Teoria shqiptaro-pellazgjike, e propozuar për herë të parë në mënyrë sistematike nga gjuhëtari austriak Johann Georg von Hahn në veprën e tij «Albanesische Studien» (1854), argumenton që shqiptarët e sotëm janë pasardhës të drejtpërdrejtë të pellazgëve, duke u mbështetur në dëshmi gjuhësore, kulturore dhe gjeografike. Argumentet kryesore janë: shqipja është gjuha e vetme jogreke indoevropiane e mbijetuar nga Ballkani, që ruan tipare arkaike të proto-indoevropianishtes si sistemi i pasthjeshtë i zanoreve dhe deklinimi i ruajtur; shumë emra mitologjikë grekë gjejnë etimologji kuptimplote vetëm në shqipe; vazhdimësia kulturore midis zakoneve pellazgjike dhe atyre shqiptare, sidomos në kultin e zjarrit, ritet e varrimit dhe organizimin fisnor. Përveç Hahnit, studiues të tjerë si Aristidh Kola, Spiro Konda dhe Nermin Vlora Falaschi kanë kontribuar në këtë fushë. Teoria pellazgjike mbetet një çështje e hapur shkencore, por ka rëndësi të veçantë për kuptimin e origjinave të popullit shqiptar dhe të kulturës parahelenike të Mesdheut.