Daniela Dimovska: Probacioni nuk është privilegj i blerë

Dënimi me kusht nën mbikëqyrje mbrojtëse përfaqëson një mundësi të mirëfilltë për risocializimin e personit të dënuar, duke u shmangur trajtimi i tij si një përfitim i blerë nga njerëzit me ndikim. Kështu është theksuar në lidhje me funksionin e probacionit, i cili vlerësohet si një mënyrë ekzekutimi të dënimit dhe jo si një privilegj për të fuqishmit. Burgjet nuk mund të konsiderohen si zgjidhja e vetme për çdo individ që kryen vepër penale, pasi probacioni synon që dënimi të ekzekutohet nën kontroll, duke mundësuar rikthimin gradual të të dënuarit në shoqëri.

Sistemi i ekzekutimit të sanksioneve vazhdon të përballet me vështirësi dhe ngërç funksional. Ndërsa opinioni publik kërkon masa më të ashpra kundër korrupsionit dhe kriminalitetit, kapacitetet e institucioneve korrektuese mbeten të pamjaftueshme. Burgu më i madh në vend, Idrizova, vazhdon të jetë i mbushur dhe i mbipopulluar përtej kapaciteteve të tij. Kjo gjendje do të paraqitej edhe më e rënduar po të mungonte sistemi i probacionit. Aktualisht numërohen rreth 1.200 raste aktive, ku pjesën më të madhe e përbëjnë të dënuarit që vuajnë dënimin në liri dhe mbahen nën mbikëqyrje.

Lidhur me byzylykët elektronikë të pashfrytëzuar për vuajtjen e dënimit me burg shtëpiak, vlerësohet se problemi nuk i adresohet gjykatave, por lidhet drejtpërdrejt me kufizimet e rrepta ligjore dhe mungesën e rregulloreve të qarta që përcaktojnë saktësisht se kujt mund t'i shqiptohet kjo masë. Megjithatë, praktika e gjykatave shfaq dallime të dukshme. Përveç Gjykatës Themelore Penale në Shkup, gjykatat e tjera në vend shënojnë një numër modest vendimesh për masa alternative. Statistikat tregojnë se Gjykata Themelore Penale në Shkup ka shqyrtuar pothuajse shtatë nga dhjetë rastet që lidhen me masat alternative.

Kryetarja e Gjykatës Themelore Penale në Shkup, Daniela Dimovska, e cila udhëheq edhe për nga numri i vendimeve të tilla, ka sqaruar arsyet e këtij ndryshimi praktik. Ajo ka shprehur qëndrimin se ky fakt përbën një tregues por edhe një përgjegjësi për gjykatën si institucioni më i madh, për të zbatuar mekanizmat e rinj dhe bashkëkohorë për ekzekutimin e sanksioneve. Sipas saj, duke qenë se Shkupi paraqet qendrën më të madhe gjyqësore ku ndodhet edhe numri më i madh i gjykatave, është e kuptueshme që ndryshimet shfaqen dhe zbatohen më shpejt, ndonëse nuk mendohet se probacioni mungon krejtësisht në qytetet e tjera.

Vlerësimet zyrtare sugjerojnë se përmirësimi i sistemit të probacionit, hartimi i raporteve më të sakta për vlerësimin e rrezikut dhe rritja e besimit të publikut pritet të sjellin një zbatim më të gjerë të kësaj mase në të ardhmen, duke krijuar hapësirë shtesë për përparim në qytetet e tjera jashtë kryeqytetit.