Brajshori ngre pikëpyetje mbi statusin e Gjykatës Speciale dhe lidhjen me EULEX-in

Ish-zëvendësministri i Punëve të Jashtme, Muhamet Brajshori, ka ngritur pikëpyetje mbi statusin real institucional të Gjykatës Speciale dhe lidhjen e saj me EULEX-in. Ai deklaroi se përplasja ndërmjet Kosovës dhe BE-së për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara preket nga çështja e sovranitetit shtetëror.

Siç raportoi Zhurma më 15 tetor 2026, vendimet e fundit dhe ndryshimet ligjore kanë shkaktuar mosmarrëveshje të reja mes politikës dhe aleatëve ndërkombëtarë lidhur me funksionimin e këtij institucioni.

Në një opinion të publikuar më 16 tetor në Kosovo 2.0, të titulluar «Brukseli kërkon që Kosova t’i respektojë zotimet e saj. Por kush e mban BE-në përgjegjëse?», Brajshori argumenton se Brukseli e trajton Kosovën si territor nën mbikëqyrje kur ajo ushtron autoritetin e vet, por kërkon sjellje si shtet sovran për detyrimet ndërkombëtare. Sipas tij, Kosova ndryshoi Kushtetutën dhe miratoi ligje të posaçme për themelimin e gjykatës në sistemin vendës, mirëpo Bashkimi Evropian vazhdoi ta organizojë mbështetjen financiare dhe institucionale përmes mekanizmave të EULEX-it. Brajshori thekson se BE-ja ka ndarë mbi 106 milionë euro për periudhën 2025–2027 për procedurat gjyqësore në kornizën financiare të EULEX-it.

Sipas Brajshorit, kjo situatë krijon një kundërthënie sepse Gjykata Speciale mbështetet në Kushtetutën e Kosovës, ndërsa EULEX-i vepron nën Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e cila është neutrale ndaj statusit. Ai shton se aktivitetet e kësaj gjykate janë përfshirë në raportimet e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së për Kosovën. Brajshori rikujton marrëveshjen e vitit 2014 mes presidentes Atifete Jahjaga dhe përfaqësueses së lartë të BE-së, Catherine Ashton. Ai sqaron se marrëveshja e ratifikuar në Kuvend kërkonte konsultime me BE-në për ndryshimet ligjore, por nuk parashihte miratimin e Brukselit. Ai gjithashtu kritikon institucionet e Kosovës për mospërmbushjen e konsultimeve paraprake me Zyrën e BE-së në Prishtinë dhe EULEX-in.

Brajshori kërkon që BE-ja të sqarojë publikisht bazën ligjore për pranimin e detyrimeve të saj dhe zbatimin e tyre. Ai thekson se pesë shtete anëtare të BE-së ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, se aplikimi për anëtarësim i dhjetorit 2022 nuk ka avancuar, dhe përmend masat kufizuese të vendosura ndaj Kosovës në vitin 2023 kundrejt mungesës së masave ndaj Serbisë pas sulmit në Banjskë.

Brajshori deklaroi në shkrimin e tij: «Brukseli kërkon që Kosova t’i respektojë zotimet e saj. Por kush e mban BE-në përgjegjëse?»