Shqipëria bëhet vendi i 73-të që i bashkohet Marrëveshjeve Artemis

Në selinë qendrore të NASA-s në Uashington është firmosur marrëveshja përmes së cilës Shqipëria bëhet vendi i 73-të që i bashkohet nismës ndërkombëtare për eksplorimin paqësor dhe të përgjegjshëm të hapësirës. Dokumenti i njohur si Marrëveshjet Artemis udhëhiqet nga NASA dhe Departamenti amerikan i Shtetit, ndërsa ceremonia e nënshkrimit u krye nga ministri i Shqipërisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, i cili ishte i pranishëm në kryeqytetin amerikan. Sipas informacioneve të bëra publike nga mediat, në këtë ceremoni morën pjesë gjithashtu përfaqësues të lartë të institucioneve amerikane, përfshirë zëvendësadministratorin e NASA-s, Matt Anderson, si dhe zëvendës-ndihmës sekretarin e Shtetit.

Gjatë fjalës së tij në këtë ngjarje, kryediplomati shqiptar vlerësoi lart rëndësinë e këtij hapi për vendin. «Ky moment i shton një dimension të ri dhe të rëndësishëm partneritetit strategjik midis Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara», u shpreh Hoxha, duke shtuar se marrëveshja sjell mundësi të reja për të rinjtë shqiptarë dhe nxit bashkëpunimin në fushat e shkencës dhe teknologjisë. Nga ana tjetër, zëvendësadministratori i NASA-s, Matt Anderson, theksoi se lidhjet ndërmjet dy vendeve datojnë prej më shumë se një shekulli dhe tani po shtrihen zyrtarisht edhe në fushën e re të eksplorimit hapësinor.

Kjo nismë globale, e cila bashkon dhjetëra shtete në mbarë botën, fokusohet te parimet e bashkëpunimit ndërkombëtar për përdorimin paqësor të hapësirës, duke përfshirë Hënën, Marsin dhe trupat e tjerë qiellorë. Marrëveshjet Artemis u krijuan fillimisht në vitin 2020 nga Shtetet e Bashkuara dhe një grup vendesh themeluese, me qëllim që të orientojnë aktivitetet hapësinore drejt transparencës dhe shkëmbimit të të dhënave. Megjithëse nuk përbëjnë një dokument ligjërisht të detyrueshëm për palët, ato përcaktojnë rregulla dhe parime sigurie për të shmangur ndërhyrjet mes misioneve të ndryshme dhe për të garantuar ndihmë për astronautët në raste emergjencash, si dhe për të mbrojtur vendet me rëndësi historike në hapësirë.

Burimet raportojnë se ngjarja ka tërhequr vëmendjen e disa mediave rajonale dhe ndërkombëtare, të cilat kanë përcjellë detaje nga nënshkrimi në Uashington, ndërsa mbeten për t'u parë hapat e mëvonshëm institucionalë dhe konkretizimi i projekteve shkencore që mund të përfitojnë nga ky partneritet i ri. Pjesëmarrja e Shqipërisë në këtë rrjet ndërkombëtar përbën një zhvillim të ri në arenën e diplomacisë shkencore të vendit, ndërkohë që autoritetet nuk kanë njoftuar ende afate konkrete për nismat e para operacionale në kuadër të këtij angazhimi hapësinor.

Burimet: Koha.net; Portalb; Epoka e Re; Telegrafi; ABC News (klaster 6 outlets).