Sa të rëndë janë problemet e legalizimit të pronave në Kosovë?

PRISHTINË — Qytetarët e Kosovës ballafaqohen me vështirësi të mëdha për të përdorur pronat e tyre për shkak të problemeve me regjistrimin dhe legalizimin. Një raport i BIRN-it, i zhvilluar në kuadër të programit për të drejtën pronësore, zbulon se 30% e pronave në Kosovë janë ende të regjistruara në emër të personave të vdekur.

Hulumtimi, i realizuar gjatë viteve 2025-2026, tregon se procesi i legalizimit është pothuajse i bllokuar për shkak të procedurave të vonuara të trashëgimisë dhe problemeve me dokumentacionin pronësor. Faik Kelmendi, ushtrues detyre i drejtorit në Agjencinë Kadastrale të Kosovës, shpjegon se shumë prona janë shitur para luftës pa procedura zyrtare, duke lënë trashëgimtarët pa mundësi për të vazhduar procesin e trashëgimisë.

Kelmendi thekson se qytetarët duhet të kryejnë fillimisht procedurën e trashëgimisë në zyrën noteriale, me dokumente si dëshmia e vdekjes dhe certifikata e trashëgimtarëve. Pa këto, legalizimi i pronës është i pamundur. Problemet janë më të theksuara te komunitetet joshumicë, veçanërisht te romët, ashkali dhe egjiptianët, ku pjesa më e madhe e lagjeve është e palegalizuar.

Raporti i BIRN-it zbulon se mbi 350 mijë objekte të ndërtuara pas luftës në Kosovë nuk janë të legalizuara. Kjo shifër, e cila daton nga vitet 2014-2015, supozohet se është shumë më e lartë sot. Ramë Hamzaj nga Ministria e Mjedisit e quan këtë sfidë të nivelit lokal dhe qendror, për shkak të kapaciteteve të kufizuara njerëzore dhe mekanizmave institucionalë.

Hamzaj shton se Ministria e Mjedisit ka trajtuar rreth 40 mijë ndërtime pa leje, të cilat i konsideron "shumë pak" krahasuar me numrin e përgjithshëm. Shumica e këtyre ndërtimeve janë shtëpi individuale, të cilat ndikojnë në planet zhvillimore komunale dhe hartat zonale. Mungesa e legalizimit pengon qytetarët të shesin, blejnë ose përdorin pronat si kolateral për hipotekë.

Zyrat komunale, të cilat janë përgjegjëse për procesin e legalizimit, nuk kanë kapacitete të mjaftueshme për të shqyrtuar dhe përmbyllur aplikimet brenda afateve të arsyeshme. Kjo vonesë krijon një cikël të pafundëm vështirësish për qytetarët, veçanërisht për ata nga komunitetet më të margjinalizuara.

Debati në emisionin "Kallxo Përnime" theksoi se pa ndërhyrje institucionale urgjente, problemi i pronave të palegalizuara do të vazhdojë të pengojë zhvillimin ekonomik dhe social të Kosovës.

Burim: Kallxo
— Redaksia ZHURMA