PLD: Krizë e rëndë në drejtësi dhe mbingarkesë me lëndë

Sistemi i drejtësisë në Maqedoninë e Veriut po kalon një fazë shqetësuese të karakterizuar nga ngecje funksionale dhe sfida financiare, sipas vlerësimeve të bëra publike nga Partia Liberal-Demokratike. Kjo forcë politike ka ngritur alarmin duke u mbështetur në gjetjet e Raportit të njëmbëdhjetë në hije për Kapitullin 23, të përgatitur nga Instituti për Politikë Evropiane. Gendja e krijuar dëshmon se strukturat e drejtësisë po vuajnë nga mungesa e vëmendjes institucionale dhe nga zgjedhja e gabuar e prioriteteve nga ana e pushtetit.

Në fokus të reagimit të partisë janë të dhënat që tregojnë se nga gjithsej tridhjetë e katër gjykata në vend, gjysma e tyre, përkatësisht tetëmbëdhjetë sosh, nuk arrijnë të funksionojnë me efikasitetin e duhur. Njëkohësisht, sistemi gjyqësor mbetet i mbingarkuar me mbi një qind e tridhjetë e katër mijë lëndë të pazgjidhura, ndërsa disa prokurori detyrohen të funksionojnë pa asnjë prokuror publik në detyrë. Këto mangësi të theksuara në kuadro dhe në mjete operative përbëjnë pengesë kryesore për dhënien e drejtësisë në kohë.

Një nga problemet më të mprehta që evidentohet ka të bëjë me buxhetin e pamjaftueshëm të ndarë për pushtetin gjyqësor. Ndërkohë që legjislacioni në fuqi përcakton qartë se për këtë sektor duhet të ndahen zero presje tetë për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto, në realitet ndahen vetëm zero presje dyzet e gjashtë për qind. Kjo shifër dëshmon për një çarje të madhe mes detyrimeve ligjore dhe mbështetjes reale financiare. Si pasojë direkte e kësaj mungese fondesh nga Ministria e Financave, u desh të anulohej edhe konkursi për pranimin e një qind e tridhjetë kandidatëve të rinj në Akademinë për Gjykatës dhe Prokurorë Publikë.

Kriza thellohet më tej edhe nga ndërhyrjet dhe presionet e vazhdueshme që pushteti ekzekutiv ushtron mbi organet e akuzës. Drejtuesja e partisë, Monika Zajkova, së bashku me subjektin që drejton, vënë në dukje se zyrtarët e lartë qeveritarë shpesh lëshojnë deklarata publike rreth hetimeve dhe procedurave konkrete, duke krijuar një ambient aspak të favorshëm për punën e pavarur të prokurorëve. Reagimi zyrtar thekson se pushteti nuk mund të kërkojë rezultate nga ana e prokurorisë dhe në të njëjtën kohë të komentojë e të kontestojë politikisht çdo vendim të saj. Pretendimet për ruajtjen e sundimit të ligjit bien poshtë kur prokurorët detyrohen të mendojnë për reagimin politik përpara se të marrin një vendim profesional.

Për më tepër, situata bëhet edhe më e rëndë për shkak të ndryshimeve të mëparshme në Kodin Penal, të cilat kanë lejuar parashkrimin e çështjeve që lidhen me korrupsionin e nivelit të lartë. Kombinimi i mungesës së personelit, buxhetit të cunguar dhe pandëshkueshmërisë në rritje rrezikon ta kthejë drejtësinë në një përjashtim. Përballë kësaj panorame të zymtë, kërkohet reflektim i menjëhershëm dhe sigurimi i fondeve të parashikuara me ligj për sistemin gjyqësor, si dhe zhbllokimi i proceseve të pranimit të kuadrove të reja.