Sa e gatshme është ekonomia shqiptare për tregun e BE-së?

TIRANË — Shqipëria ka hyrë në fazën më të avancuar të integrimit europian, ku fokusit nuk i mbetet më përshtatja formale e legjislacionit, por zbatimi praktik i reformave. Qeveria është zotuar të mbyllej provizorisht dhjetë kapitujt e parë të negociatave deri në fund të vitit 2026, me objektivin që procesi të përfundojë në vitin 2027.

Kjo kohëzgjatje synon të sigurojë anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkim rreth vitit 2030. Megjithatë, eksperti i politikave të integrimit, Ardian Haçkaj, paralajmëron se suksesi nuk mund të matet vetëm me numrin e kapitujve të mbyllur, pasi integrimi teknik nuk garanton domosdoshmërisht një transformim ekonomik të qëndrueshëm për shoqërinë.

Sfida më e madhe mbetet pajtimi me mijëra rregullore teknike, standardet e sigurisë ushqimore dhe mbrojtjen e konsumatorit. Arben Shkodra nga Shoqata e Prodhuesve Shqiptarë vë në dukje se anëtarësimi nuk është fundi i procesit, por fillimi i një transformimi të thellë ekonomik që kërkon përshtatje të shpejtë nga operatorët.

Një analizë paraprake e Ministrisë së Ekonomisë zbulon një realitet shqetësues: vetëm 10–15% e bizneseve shqiptare konsiderohen aktualisht të gatshme për tregun europian. Kjo shifër tregon një hendek të madh për shumicën e kompanive që operojnë vetëm në tregun vendas dhe nuk janë ekspozuar mëparësisht ndaj kërkesave të rrepta të BE-së.

Sektorët më të rrezikuar janë industria ushqimore, ku kërkohet gjurmueshmëria e produkteve, dhe ndërtimi, që duhet të përshtatet me Eurokodet dhe standardet e sigurisë. Bizneset që nuk do të arrijnë t'i plotësojnë këto kritere rrezikojnë të dalin nga tregu ose të detyrohen të ndryshojnë modelin e tyre të punës.

Integrimi do të shënojë kalimin nga një model ekonomik bazuar në kostot e ulëta të punës drejt një modeli të drejtuar nga produktiviteti dhe inovacionet. Fituesit do të jenë eksportuesit që kanë certifikime standarde, ndërsa humbësit do të jenë kompanitë që kanë funksionuar nën kërkesa rregullatore më pak kërkuese.

Për të modernizuar ekonominë, Shqipëria mund të shfrytëzojë fondet e kohezionit, ngjashëm me Poloninë që ka marrë mbi 250 miliardë euro që nga viti 2004. Këto fonde shërbejnë si motori kryesor për konvergjencën ekonomike, por kërkojnë një përgatitje serioze për të arritur standardet e BE-së.

Burim: Monitor
— Redaksia ZHURMA