Barra e provës për 'arrest në burg' kalon te prokurorët

TIRANË — Gjykata e Lartë ka zbardhur vendimin prej 27 faqesh të Kolegjeve të Bashkuara, marrë më 4 maj të këtij viti, që rishikon standardet e zbatimit të masës "arrest në burg". Vendimi përfaqëson një zhvillim të rëndësishëm në unifikimin e praktikës gjyqësore dhe në forcimin e garancive kushtetuese e konventore për lirinë personale.

Sipas vendimit, barra e justifikimit të nevojës për caktimin e "arrestit në burg" bie mbi prokurorët. Trupa e Kolegjeve të Bashkuara u ndal në tre çështje kyçe: shqyrtimin real të masave alternative, kriteret e "rrezikshmërisë së veçantë" të veprës e të pandehurit, dhe kujt i takon barra e provës për të justifikuar nevojën e masës.

Gjykata ka detyrimin të shqyrtojë realisht masat më pak kufizuese të lirisë, si arresti në shtëpi, detyrimi për paraqitje apo garancia pasurore. Sipas gjyqtarëve, nuk mjafton që gjykata të deklarojë vetëm se "arresti në burg" është i përshtatshëm — ajo duhet të arsyetojë konkretisht përse masat më të buta nuk garantojnë qëllimin e procedimit penal.

Për çështjen e dytë, gjyqtarët argumentojnë se prokurori, e më pas gjykata, kanë detyrimin të japin një arsyetim të individualizuar, mbështetur në rrethanat specifike të faktit, në mënyrën e kryerjes së veprës dhe në të dhënat për personin ndaj të cilit caktohet masa, përfshirë personalitetin dhe sjelljen e tij.

Rrezikshmëria e veçantë e veprës dhe e autorit, thuhet në vendim, nuk nxirret vetëm nga natyra e krimit apo marzhi i dënimit. Sipas nenit 230 të Kodit të Procedurës Penale, "arresti në burg" mbetet masa e fundit — "ultima ratio" — që vendoset vetëm kur çdo masë tjetër rezulton e papërshtatshme.

Kolegjet e Bashkuara vunë në diskutim edhe përputhshmërinë e kësaj praktike me nenin 5 § 3 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Pyetja qendrore ishte nëse gjykatat kanë detyrim të analizojnë realisht masat alternative, apo nëse mjafton të arsyetojnë thjesht përshtatshmërinë e masës së zgjedhur.

Sipas titullit të vetë vendimit të zbardhur, është prokuroria ajo që tashmë mban barrën e provës për të justifikuar nevojën e paraburgimit. Standardi i ri i Gjykatës së Lartë detyron çdo gjykatë ta arsyetojë "arrestin në burg" me fakte konkrete, jo me formula të përgjithshme.

Burim: ATSH
— Redaksia ZHURMA