Kosova shënon rekord negativ në energji dhe trefishon importin e rrymës
Kosova arrin nivelin më të lartë të varësisë nga importi i energjisë elektrike në më shumë se dy dekada, ndërsa prodhimi vendor bie ndjeshëm.
Redaksia ZHURMA · · 2 min lexim
Sektori energjetik i Kosovës ka kaluar në një periudhë sfiduese, duke regjistruar shifra që dëshmojnë varësinë më të lartë nga jashtë në dy dekadat e fundit. Bazuar në statistikat e publikuara nga Agjencia e Statistikave të Kosovës, blerja e rrymës nga jashtë shtetit u rrit ndjeshëm gjatë periudhës njëvjeçare, duke arritur në shifrën prej 1.612 gigavat-orë. Ky nivel paraqet një ndryshim të madh krahasuar me vitin paraprak kur sasia e importuar ishte 538 gigavat-orë, duke shënuar kështu një trefishim të qartë të sasisë së sigurimit të energjisë përmes kanaleve të jashtme.
Ky import përbën 29.2 për qind të gjithë energjisë së konsumuar në vend, duke prekur pikën më të lartë që prej vitit 2002. Në të njëjtën kohë, kapacitetet prodhuese vendase kanë shënuar rënie. Kompleksi i termocentraleve ka gjeneruar 5.254 gigavat-orë, që paraqet një ulje prej 15 për qind krahasuar me periudhën paraprake, duke shënuar prodhimin më të ulët që prej vitit 2008. Përballë kësaj rënieje të prodhimit, kërkesa e përgjithshme e vendit ka shkuar në 5.530 gigavat-orë, ku vetëm familjet kanë harxhuar 3.393 gigavat-orë, shifër kjo që përbën rreth 61 për qind të harxhimit total të energjisë.
Një nga arsyet kryesore të kësaj situate mbetet gjendja e vjetruar e objekteve prodhuese. Bllokun aktiv i prodhimit në Kosovën A datojnë prej viteve 1970, kurse ato të Kosovës B i takojnë viteve 1983 dhe 1984. Kjo gjendje e vjetër teknike kërkon ndërhyrje dhe remonte të planifikuara që sjellin ndërprerje të funksionimit të bllokut. Për më tepër, barra financiare ka qenë e rëndë. Ministria e Ekonomisë ka bërë të ditur se vlera mesatare për blerjen e megavat-orëshit ka qenë 46 euro ndërmjet viteve 2011 dhe 2020, ndërsa gjatë periudhës 2021–2024 kostoja është ngjitur në 148 euro.
Vala e shtrenjtimit është përcjellë edhe tek konsumatorët përmes faturave mujore. Zyra e Rregullatorit për Energji mori vendim që nga data e parë e muajit maj 2025 të miratojë shtimin e tarifave të energjisë elektrike për 16.1 për qind. Sfidat në këtë sektor vazhdojnë edhe gjatë vitit 2026. Plani i miratuar nga rregullatori parasheh futjen e 2.158 gigavat-orëve të tjera përmes importit, ndërkohë që shitja jashtë vendit llogaritet të arrijë në 536 gigavat-orë.
