Ne muajt e fundit, Struktura e Posacme Kunder Korrupsionit dhe Krimit te Organizuar (SPAK) ka bere lajm me nje sere hetimesh te profilit te larte. Tridhjet e tre zyrtare te nivelit te larte jane aktualisht nen hetim, perfshire ish-ministre, kryetare bashkish, dhe drejtues institucionesh publike.
Nje fillim premtues
SPAK-u u krijua ne vitin 2019 si pjese e reformes se thelle ne drejtesi, nje kusht kyc per integrimin europian te Shqiperise. Ideja ishte e thjeshte: nje strukture e pavarur qe do te hetonte korrupsionin ne nivelet me te larta te pushtetit, pa nderhyrje politike.
Dhe, duhet pranuar, rezultatet jane inkurajuese. Arrestimi i ish-ministrit te Brendshem, hetimet ndaj disa gjyqtareve te Gjykates se Larte, dhe celja e dosje per zyrtare te administratave lokale tregojne se askush nuk eshte me i paprekeshem.
Por pyetjet mbeten
Megjithate, eshte e rendesishme te mos biem ne eufori te parakohshme. Ka disa pyetje themelore qe duhen adresuar:
Se pari, a jane keto hetime te verteta apo te selektuara? Ka akuza - te bazuara apo jo - se SPAK-u mund te perdoret si arme politike kundra kundreshtareve te pushtetit aktual. Nese hetimet kryesisht prekin opoziten, kjo do te minoj kredibilitetin e gjithe struktures.
Se dyti, si qendrojne keto raste ne gjyq? Nje hetim i mirengritur nuk do te thote gje nese nuk perfundon me denim. Shqiperia ka nje histori te gjate rastesh qe bien ne gjyq per shkak te procedurave te gabuara, provave te pamjaftueshme, apo nderhyrjeve politike ne procesin gjyqesor.
Se treti, a po ndryshon kultura? Korrupsioni ne Shqiperi nuk eshte vetem ceshtje ligjore; eshte ceshtje kulturore. Kur nje qytetar i zakonshem paguan rryshfet per te marre nje leje ndertimi, ai nuk eshte viktme - ai eshte pjese e sistemit. Derisa te ndryshoje mendesia kolektive, lufta kundra korrupsionit do te mbetet nje loje e macit me miun.
Roli i mediave dhe shoqerise civile
Mediat shqiptare kane nje pergjegjesi te madhe ne kete proces. Ne nuk duhet te bejme thjesht kronika te arrestimeve. Ne duhet te ndjekim rastet deri ne perfundim, te analizojme vendimet gjyqesore, dhe te zbulojme rastet kur SPAK-u deshton ose kur nderhyn politika.
Shoqeria civile, gjithashtu, duhet te jete vigjilente. Organizatat joqeveritare qe monitorojne drejtesine kane nje rol kyc ne mbajtjen e SPAK-ut te pergjegjeshem. Pa kete kontroll te jashtem, rreziku i kaprjes politike eshte i vertete.
Verdikti yne
SPAK-u eshte nje hap ne drejtimin e duhur. Por nje hap nuk eshte nje udhetime. Shqiperia ka nevoje per nje transformim te thelle te kultures se pandeshkueshmerise qe ka dominuar dekada te tera. Kjo kerkon kohe, durim, dhe mbi te gjitha, vullnet te sinqerte politik.
Ne do te vazhdojme te ndjekim, te raportojme, dhe te kerkojme llogari. Sepse kjo eshte detyra jone - dhe e drejta e cdo qytetari shqiptar.
