Për dekada, diskutimi rreth diasporës shqiptare ka qenë i kufizuar në një metrikë të vetme: remitancat. Miliardat e eurove që derdhen çdo vit në ekonominë e Kosovës, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut janë mburoja e vërtetë sociale e kombit tonë. Pa to, kriza ekonomike do të ishte e pamenaxhueshme.
Por, duke e reduktuar diasporën thjesht në një bankomat, ne po humbasim potencialin e saj më të madh transformues: kapitalin njerëzor dhe vizionin institucional.
Eksporti i Standardeve
Shqiptarët që punojnë dhe jetojnë në vendet skandinave, në Gjermani, Britani apo SHBA nuk dërgojnë vetëm para. Ata thithin çdo ditë një kulturë pune të bazuar te meritokracia, te respektimi i ligjit dhe te efikasiteti. Çfarë ndodh kur ky kapital njerëzor injektohet drejtpërdrejt në institucionet dhe bizneset tona?
Ne po shohim shembuj të izoluar të këtij fenomeni: sipërmarrës që kthehen për të hapur kompani teknologjike në Prishtinë duke aplikuar standarde të Silicon Valley-t, apo mjekë që aplikojnë protokolle evropiane në klinikat e Tiranës. Por këto janë nisma individuale, shpesh heroike, që ndeshen me murin e burokracisë dhe mentalitetit të vjetër.
Nga Remitancat te Politika
Sfida e vërtetë e lidershipit politik shqiptar sot nuk është të lutet për më shumë remitanca. Sfida është të krijojë kornizën ligjore dhe klimën e besimit që i lejon kësaj gjenerate të re, të shkolluar jashtë, të kthehet dhe të marrë në dorë drejtimin e sektorëve kyçë.
Diaspora nuk duhet të shihet si "ata që ikën". Ajo duhet të shihet si krahu ynë strategjik dhe inovativ. Vetëm kur t'i japim diasporës një rol të vërtetë në vendimmarrjen kombëtare, do të shohim zhvillimin e vërtetë që kemi pritur për kaq gjatë.
